Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van De Tekstkoning. Op Posted on 18 juli, 2012by

Kapotte penTeksten werken vaak niet. Daar zijn 3 redenen voor. Mensen lezen liever niet, ze lezen slordig en hebben meer met plaatjes dan met woorden. Toch bevatten de meeste zakelijke teksten onhandig veel woorden. En dat is 2 keer zonde van de tijd. Voor de lezer die overbodige informatie moet doorakkeren en voor de schrijver die eraan heeft gewerkt. Daarom geef ik in een serie artikelen anti-schrijftips die je helpen  meer te zeggen met minder woorden.

Schrijven? Beter van niet…

De meeste schrijvers denken dat hun teksten worden gelezen. Dat is een mooie gedachte, maar het is niet waar. Mensen lezen niet. In ieder goed handboek over zakelijk schrijven staat dat je eigenlijk zo min mogelijk moet schrijven. En cursussen over duidelijk schrijven zijn eigenlijk anti-schrijfcursussen. Waarom? Nou, simpelweg omdat lange teksten niet worden gelezen. Niemand heeft daar zin in. Dus worden lange teksten afgekeurd door managers. Of goedgekeurd en niet gelezen.

Overvolle prullenbak

Een goede schrijver zegt zoveel mogelijk met zo weinig mogelijk woorden. En dat alles zo snel mogelijk. Of het nu om een brief, een webtekst of een nota gaat. Is dat erg? Ach, alles is relatief. Hoogopgeleid of niet, iedere lezer leest liever een korte tekst. Jij wilt als schrijver iets duidelijk maken. Dus de bal ligt bij jou. De tragiek van zakelijke teksten is dat ze vaak alleen worden gelezen door de schrijvers ervan. Managers en andere bestuurders lezen enkel de samenvatting of de conclusies. En daarna stoppen ze. Hetzelfde geldt voor alle andere lezers. De lezer wil snel snappen wat het belangrijkste is. Als je tekst na 20 seconden nog steeds niet helder is, slaat de afzakkende aandacht om in toenemende ergernis.

Mensen lezen slordig

‘Maar dat staat er niet in’, zeggen mensen vaak. En dan staat het er wel. Mensen lezen vaak snel en slordig. Maar zo werkt taal nu eenmaal. Een korte toelichting: als ik mensen tijdens een cursus vraag om een boom te tekenen, dan tekenen ze een boom. Dat klinkt logisch, maar er is eigenlijk helemaal geen link tussen het woord ‘boom’ en de tekening. Taal is een verzameling afspraken rond woorden en hun betekenis. ‘Een boom van een vent’ lijkt niet eens op een boom. Maar het is wel een flink type dat behoorlijk in de weg kan staan. In zo’n geval woord een deel van de betekenis van het woord ‘boom’ gebruikt om uit te leggen dat iets ‘stevig’ en ‘flink’ is.

Ieder woord is eigenlijk een vat vol betekenissen. En het is de vraag of jouw lezer de juiste betekenis pakt. Dat heeft ook te maken met de leessnelheid. Je leest sneller dan je de tekst zou kunnen uitspreken. Je leest een tekst niet woord-voor-woord, maar je scant door de tekst. Lezers maken vaak allerlei aannames over wat er staat. Ga ervan uit dat jij een puntgave tekst moet maken. De misverstanden komen vanzelf. Laat dat maar aan de lezer over.

Mensen zien liever een plaatje

MuseumbezoekersLezers bekijken liever een plaatje dan de bijgaande tekst. Wen daar maar aan. Zorg voor een duidelijk plaatje, of schets een plaatje met je tekst. Als mijn moeder een tekst niet begrijpt, zegt ze altijd ‘Ik zie niks voor me’. Vroeger wist ik dat het dan tijd was voor papier en potlood en er een schetsje bij moest. En dat is later voor mij als redacteur een dankbare les gebleven. Een verkeersbord zegt sneller wat er niet mag dan woorden het kunnen doen. Beeld is vaak veel krachtiger. Maar als tekstschrijver kun je ook beelden voor je laten werken. Doe dat waar het kan. Of schets met woorden een beeld.

Je kunt de lezer ook een ‘plaatje’ geven met woorden. Probeer thuis eens artikelen uit de krant te lezen zonder de kop en de inleiding in vette letters. Dat is veel lastiger dan het ‘gewoon’ lezen van de krant. Dankzij de kop en de inleiding weet je waar de tekst heengaat. Je hebt een gevoel voor richting meegekregen; een ‘plaatje’. Je weet wat je van de tekst mag verwachten. De kop boven jouw tekst en de inleiding moeten de lezer het ‘plaatje’ geven. Waar gaat deze tekst over? Maakt dat zo concreet mogelijk! Een schoner park? Meer geld verdienen? Schets dat plaatje met woorden. Of versterk de woorden met een plaatje.

Zet jezelf op schrijfdieet

Verdwijnen teksten, omdat ze toch vaak niet werken? Nee, soms moet het gewoon zwart-op-wit staan. Digitaal of op papier. Maar wel zo kort mogelijk graag. Moeilijk? Zet jezelf komende weken op schrijfdieet. Ik begeleid je met praktische anti-schrijftips, zodat je overbodige kilo’s woorden snel verliest.

Reacties

5 Responses over “Anti-schrijftips: meer zeggen met minder woorden”

  1. […] stuk op Tekstblog, over iets waar ik ook wel over geschreven heb: dat schrijvers overschatten hoe belangrijk tekst […]

  2. Iedereen heeft wel eens een brief gekregen die onleesbaar was, geprint of niet. Een brief vol ‘ambtelijk’ taalgebruik. Of misschien een brief met zinnen van tweehonderd woorden. Daar wordt een tekst niet duidelijker van. Toch zijn er mensen die denken dat een tekst zo moeilijk mogelijk geschreven moet worden. Misschien dat deze schrijvers zichzelf verliezen in een soort formaliteit. Het advies van De Tekstenbakker is dan ook: Schrijf natuurlijk! Stel je voor dat je lezer naast je zit en schrijf zoals je vertelt.

  3. […] Anti-schrijftips: meer zeggen met minder woorden Stem of voeg toe aan : […]

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.