Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Universiteit van Amsterdam. Op Posted on 20 september, 2013by

Peter-de-Wit-discussie.100-Discussie. Het is een van de doelstellingen van Tekstblog. Maar wat doen wij, de bezoekers? Laten we ons verleiden te reageren op een artikel? Ontspinnen zich lange reactiedraden? Wanneer we de moeite nemen te reageren, hoe verlopen dan de discussiefasen uit de pragma-dialectiek? Houden we ons een beetje aan de regels of maken we er een potje van?

Tips voor zoete koek

De bezoeker van Tekstblog heeft een grote voorkeur voor artikelen waarin tips worden gegeven. Tips over hoe een tekst te verbeteren is. Deze adviezen komen van professionals die werkzaam zijn in de tekst en communicatie. De namen van de bedrijven en instellingen waar ze werkzaam zijn, staan duidelijk vermeld. Volgens Tekstblog is de doelgroep van hun forum de tekst- en communicatieprofessionals. Daarvan mag je verwachten dat zij kritisch kijken naar de beweringen die hun medevakgenoten naar voren brengen. De resultaten van een steekproef laten het tegenovergestelde zien: op verreweg de meeste artikelen wordt niet of nauwelijks gereageerd. De lezer schuift het gepubliceerde terzijde of neemt de informatie aan voor zoete koek.

Het aantal reacties omgezet naar percentages

Op dit moment staan er 291 artikelen op Tekstblog. Een steekproef hieruit van 29%, laat zien dat 53% één tot vier reacties ontvangt, 41% helemaal geen reactie heeft en 5% van de publicaties meer dan vijf.
In tegenstelling tot wat de cijfers laten zien, is een publicatie op een blog bij uitstek het startpunt voor een kritische online discussie. Het is laagdrempelig om te reageren en via verschillende media kunnen discussies gekoppeld worden waardoor deze zich vrij kunnen ontwikkelen, mits de deelnemers blijven reageren. (Rahwan, I.,  Zablith, F. & Reed, C. 2007). Ook Tekstblog zegt: “Door artikelen te schrijven en te reageren op die van anderen deel je kennis, zorg je voor boeiende discussies en bouw je aan je netwerk.”

De hoofdwegen van een online discussie

Er zijn twee hoofdwegen waarlangs een online discussie zich kan ontwikkelen (Lewiński 2010).

Bij de eerste ontwikkelen zich vanuit een standpunt meerdere vertakkingen in verschillende richtingen. Van Ramshorst schrijft een kritisch stuk (Tekstblog, 24-06-2011) naar aanleiding van een betoog door Tiggeler en Doeve (Volkskrant, 22-06 2011). Dit betoog is weer een reactie op een eerder gepubliceerd artikel van BureauTaal in dezelfde krant (Volkskrant, 16-06-2011). Het geheel vormt een prachtige basis voor een online discussie en het ontstaan van een of meer discussiedraden, breed lopend door verschillende media. Van Ramshorst roept zelfs in haar stuk de lezer expliciet op tot het geven van een reactie. Ondanks het feit dat haar artikel bijna 6000 keer gelezen is -veel voor een Tekstblogbijdrage – is er welgeteld één kritische reactie. Gelukkig weerhoudt dat de schrijfster er niet van respons te geven.

Figuur1

De andere mogelijkheid voor het ontwikkelen van een discussie is als een discussiant inhaakt op een reactie die door zijn voorganger is geplaatst. Wanneer een andere lezer daar vervolgens weer op reageert enzovoort, ontstaat er een lange argumentenreeks over één discussieonderwerp. Vaak ontstaan door reacties van lezers op elkaars argumenten weer subdiscussies, de threads. Goed voorbeeld daarvan zijn de 188 reacties op een artikel over de Holocaust (NRC Handelsblad, 02-03-2013). De threads zijn in de opmaak door NRC Handelsblad zichtbaar gemaakt. Ze variëren in lengte van 1 tot 17 reacties waarbij duidelijk te zien is dat de discussianten op elkaars bijdrage reageren.

Het startpunt vanuit de pragma-dialectiek

In de pragma-dialectiek is een ideaalmodel ontwikkeld dat het verloop van een verschil van mening helder weergeeft. Idealiter verloopt deze volgens een viertal fasen (Eemeren, F.H. van & Grootendorst, R., 2003). De eerste fase, de confrontatiefase, wordt gekenmerkt door het uiteenzetten van het standpunt van de voorstander (de protagonist) en het vaststellen dat er een tegenstander is (de antagonist). Deze is het niet eens met wat de voorstander beweert. Bij een publicatie met tips over het verbeteren van je schrijfstijl, is de schrijver zelf de voorstander. Hij stelt in het artikel dat een tekst verbeterd kan worden. Vervolgens voert hij argumenten aan waarom hij dat vindt: zijn tips. De lezer van kan daar twijfels over hebben, of is het er misschien helemaal niet mee eens. Maakt hij zijn mening kenbaar door een reactie te plaatsen dan kan de discussie van start gaan.

De tweede fase, de openingsfase, wordt gekenmerkt door het besluit om het ontstane meningsverschil op te lossen. Eventuele procedures of afspraken worden in deze fase besproken. Op het blog zal die fase vaak niet expliciet aanwezig zijn en worden afspraken gedekt door de nettiquette die door de digitale omgeving waarop de discussie plaatsvindt, is vastgelegd.

Fase drie is de fase waar het om draait: de argumentatiefase. Hierin vindt de kern van de discussie plaats. De protagonist probeert de kritiek van de antagonist te weerleggen zodat zijn standpunt geaccepteerd wordt. Nu hoort het scherm uit elkaar te knallen van de reacties over en weer.

In de laatste, vierde fase, wordt de balans opgemaakt. Heeft de voorstander zijn tegenstander kunnen overtuigen? Of zijn juist de argumenten van de tegenstander zo goed geweest dat het aanvankelijke uitgangspunt van de discussie, het standpunt van de protagonist, verworpen wordt?

Spelregels vanuit de pragma-dialectiekTienRegelsPD

Naast het verloop van de discussie zijn er binnen het ideale discussiemodel ook tien regels verwoord waaraan de partijen zich moeten houden. (Zie kader voor een door de schrijver vereenvoudigde versie). Met deze regels kan de kwaliteit van de argumentatie beoordeeld worden en daarmee de geldigheid van de discussie. Wanneer een tegenstander bijvoorbeeld kritiek heeft over de tips van de schrijver – die deugen niet omdat de schrijver in zijn visie ondermaatse artikelen produceert – is dat een schending van regel 1, de vrijheidsregel. Kritiek op de persoon is een beperking van de vrijheid van het handelen van de voorstander en geen goed argument in een discussie. Dit soort overtredingen zijn beter bekend als drogredenen.

Ook de voorstander kan een drogreden hanteren. Wanneer hij een tip presenteert als iets vanzelfsprekends, overtreedt hij regel twee, de verdedigingsplichtregel. Door te stellen dat iets algemeen bekend is, kan iemand de noodzakelijke bewijslast daarover willen ontduiken. Zo hebben alle tien discussieregels hun specifieke overtredingen. Een volledig overzicht is te vinden in het boek Argumentatie (Van Eemeren & Snoeck Henkemans, 2011; 234-237).

 

De praktijk op Tekstblog

Discussies komen niet van de grond op Tekstblog. Op 58% van de artikelen wordt gereageerd maar een flink deel daarvan gaat niet verder dan een compliment (“Dank je wel voor de tips, liefs, X”), of is een link naar een tweet of andere publicatie. Soms wordt er wel een reactie geplaatst die een aanzet zou kunnen zijn tot meer, maar in verreweg de meeste gevallen bloedt dood wat nog niet eens tot leven is gekomen. Een voorbeeld daarvan zijn de reacties op “Allochtoonloze taal mist kleur” van Visser. Hij brengt daarin het volgende standpunt naar voren: in de Nederlandse taal is het woord allochtoon niet toe aan vervanging. Er volgen twee reacties, één waarin gesteld wordt dat allochtonen zich niet druk maken over het gebruik van het woord, maar over andere discriminerende zaken. In de andere reactie wordt beweerd dat afschaffing van het woord geen eind maakt aan discriminerend gedrag. Een prachtige voedingsbodem voor een discussie. Helaas wordt er, ook door Visser, niet op gereageerd.

Tips. Ter discussie natuurlijk

De argumentatiefase uit het ideaalmodel voor een kritische discussie komt niet tot ontwikkeling op Tekstblog en dat is jammer. Zowel voor de gebruikers als voor Tekstblog zelf die zijn doelstelling niet van de grond ziet komen. Het forum kan dynamischer, interessanter en leuker worden door de volgende acties:

Als schrijver:

  • Nodig de lezer uit te reageren via een letterlijke oproep of door het neerzetten van een duidelijk standpunt.
  • Reageer als er een reactie geplaatst wordt bij jouw stuk.
  • Verdedig je standpunt.

Als lezer:

  • Plaats een kritische reactie bij een gelezen artikel.
  • Reageer op reacties van andere lezers.

Zelf kijk ik ernaar uit de degens te kruisen.

Verder lezen

Eemeren, F. H. van & Snoeck Henkemans, F. (2011) Argumentatie. Inleiding in het identificeren van meningsverschillen en het analyseren, beoordelen en houden van betogen. Groningen: Noordhoff Uitgevers bv.

Eemeren, F. H.  van (2008).  Valuing validity as reasonableness rationale for a pragma-dialectical perspective.

Eemeren, F. H. van & Grootendorst, R. (2003). A pragma-dialectical procedure for a critical discussion. Argumentation 17, 365-386.

Rahwan, I. & Zablith, F. & Reed, C. (2007). Laying the foundations for a World Wide Argument Web. Artificial Intelligence 171, 897-921.

Lewiński, M. 2010. Collective argumentative criticism in informal online discussion forums. Argumentation and advocacy 47, 86-105.

Reacties

Geen reacties over “Geef toe aan de verleiding van een discussie”

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.