Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Tekstblog. Op Posted on 14 oktober, 2010by

schrijffout op de weg

Taalfouten zijn slecht voor de begrijpelijkheid van de tekst en het imago van de afzender. Toch? Onderzoekers zijn het nog niet met elkaar eens. Hun onderzoeken laten namelijk verschillende uitkomsten zien. Volgens de één hebben taalfouten alleen invloed op de begrijpelijkheid van een tekst, volgens anderen op zowel de tekst als het imago van de afzender. De resultaten op een rij.

Taalfouten beïnvloeden alleen de begrijpelijkheid

Kloet, Renkema en Van Wijk (2003) maten met verschillende experimenten de invloed van taalfouten op het imago van de afzender en de overtuigingskracht van de tekst. Ze keken daarbij naar spelfouten en naar markeerfouten: het onjuist gebruik van verbindingswoorden. Een voorbeeld van een markeerfout, gebruikt in het experiment:

“Dat lijkt misschien heel gewoon, en voor een tiende deel van de Nederlandse bevolking is het een luxe.”

De ‘en’ die hier staat is de markeerfout. Hier zou natuurlijk ‘maar’ moeten staan, omdat er sprake is van een tegenstelling.

Verschillende soorten brieven

Kloet, Renkema en Van Wijk deden meerdere experimenten. Proefpersonen moesten 2 direct-mailbrieven lezen: een fondswervingsbrief en een goodwill-brief. Er waren 4 versies van beide brieven:

  • Een foutloze;
  • Een brief met 5 spelfouten: typefouten, d/t-fouten en onjuist hoofdlettergebruik;
  • Een brief met 5 markeerfouten: onjuist gebruikte voegwoorden en bijwoorden;
  • Een brief met 5 spelfouten en 5 markeerfouten.

Na het lezen van de brieven moesten de proefpersonen vragen invullen over onder meer tekstwaardering (begrijpelijk, aantrekkelijk) en het imago van de afzender (betrouwbaar, aantrekkelijk, deskundig).

Markeerfouten beïnvloeden de begrijpelijkheid

Uit de resultaten van het onderzoek bleek dat taalfouten vooral van invloed zijn op de begrijpelijkheid van de tekst, niet op het imago van de afzender:

  • Markeerfouten hebben een negatieve invloed op de begrijpelijkheid van een tekst, maar niet op de aantrekkelijkheid;
  • Een tekst met spel- en markeerfouten wordt onbegrijpelijker gevonden dan een tekst met alleen voegwoordfouten;
  • Alleen jonge mannen vinden de afzender van een brief met spelfouten minder betrouwbaar.

Volgens de onderzoekers is het niet onmogelijk dat taalfouten invloed hebben op de beoordeling van het imago, maar is dit effect heel klein. Hoewel ze het dus niet hebben kunnen aantonen, sluiten ze niet uit dat zo’n effect bestaat. Wat ze wel konden aantonen, is dat de overtuigingskracht van teksten nauwelijks beïnvloed wordt door taalfouten.

Onwaarschijnlijke conclusie

Volgens Frank Jansen, docent communicatiekunde aan de Universiteit Utrecht (UU), is die conclusie heel onwaarschijnlijk. Op de website Taalschrift zegt hij daarover: “Ik kon moeilijk geloven dat aanstootgevende spelfouten geen enkele invloed hebben. Daarom hebben we het experiment opnieuw gedaan.” De belangrijkste conclusie die Jansen trekt: “Wat Kloet, Renkema en Van Wijk in hun onderzoek hebben gevonden, stemt niet overeen met onze resultaten. Taalfouten worden wel degelijk opgemerkt en ze hebben een invloed op het geheel.”

Taalfouten beïnvloeden ook de tekstwaardering als geheel

Ook Yvonne Harm, student aan de UU, trekt de conclusies van Kloet, Renkema en Van Wijk in twijfel. Zij denkt dat taalfouten wel degelijk invloed hebben op de geloofwaardigheid van de tekst. Ook spreidt dit oordeel zich volgens haar uit naar de waardering van de auteur en de aangehaalde bronnen in de tekst. Onder leiding van Frank Jansen onderzocht ze die aannames.

Experiment met taalergernissen

In haar experimentele onderzoek uit 2008 richtte Harm zich op de woorden ‘dan’ en ‘als’, en ‘hun’ en ‘ze’. Deze woorden ervaart men bij verkeerd gebruik vaak als taalergernis. In totaal liet ze 110 proefpersonen 12 teksten lezen:

  • 4 teksten met een gemanipuleerde stellende trap: even groot dan of even groot als;
  • 4 teksten met een gemanipuleerde vergrotende trap: groter dan of groter als;
  • 2 teksten met hun en ze als onderwerp;
  • 2 teksten met hun en ze als meewerkend voorwerp.

Na het lezen van de teksten vulden de proefpersonen verschillende vragen in over onder meer de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van de tekst, auteur en bronnen.

Zelfs één fout tast geloofwaardigheid aan

Uit het onderzoek blijkt inderdaad dat we de resultaten van Kloet, Renkema en Van Wijk niet klakkeloos kunnen aannemen.  Harm vond in haar experiment dat:

  • Taalfouten een negatief effect hebben op de waardering van de geloofwaardigheid van de tekst, ongeacht het soort fout;
  • Het negatieve effect van taalfouten op de geloofwaardigheid van de tekst ook geldt voor de schrijver en de aangehaalde bronnen, zelfs al staat er maar één fout in de tekst.

Foutloos schrijven voor internet

Hoewel deze onderzoeken gaan over teksten op papier, zijn de resultaten waarschijnlijk ook door te trekken naar internet. Op de site Wouters Webwriting is een voorbeeld hiervan te vinden.  Het weblog Copytijgers citeerde teksten van het bedrijf Miracle Moon, waarin een paar fouten stonden.  Miracle Moon reageerde boos, met een online discussie tot gevolg. Niet alleen de gemaakte taalfouten waren schadelijk voor het imago, ook de negatieve aandacht.  Het belang van foutloos schrijven blijft dus overeind. Maar schrijven blijft mensenwerk. Maak je een keer een fout, reageer dan goed op eventuele kritiek.

Lees verder

Kloet, Renkema & Van Wijk (2003), Waarom foutloos schrijven? Het effect van taalfouten op tekstwaardering, imago en overtuigingskracht.

Reacties

9 Responses over “Hebben taalfouten invloed op imago?”

  1. […] taalfouten slecht voor de begrijpelijkheid van de tekst en het imago van de afzender? Dat vraagt Tekstblog zich af. Onderzoeker geeft antwoord:‘Taalfouten hebben een negatief effect op de waardering […]

  2. Geen verassende uitkomst. Wel opmerkelijk dat onder “lees verder” een verwijzing staat naar het onderzoek dat volgens dit artikel de minst juiste resultaten opleverde.

  3. Mooi artikel. Bedankt om te verwijzen naar m’n reportage in Taalschrift!

  4. Carla says: | 27/10/2010 om 16:34

    Geen verassende uitkomst…? (@Jasper)
    Hahaha, je bent een r vergeten.
    Taalfouten maken is als een bloesje dat scheef is dichtgeknoopt. Het doet geen pijn, het is niet erg; het leidt alleen een beetje af van de eigenlijke zaak.
    Ach, het overkomt ons allemaal wel eens: ’n foutje.
    Bedankt.

  5. […] Het overigens uitstekende webinar was van Eduvision. Een aardige blog in dit verband is Hebben taalfouten invloed op imago? Dit bericht is geplaatst in Tekstwerk en getagdspelfouten, spelling, taal, zoekmachines. Bookmark […]

  6. […] verscheen op Tekstblog ook een artikel over taalfouten: Hebben taalfouten invloed op imago? Daarin werd onder meer het onderzoek van Kloet, Renkema en Van Wijk (2003) besproken. Uit hun […]

  7. Ik ben van mening dat schrijffouten wel degelijk invloed hebben op het imago van een bedrijf. Je komt dan totaal niet professioneel over, dus klanten zullen je veel minder snel serieus nemen. Dat schaadt dus ook wel degelijk je imago als bedrijf zijnde. Je verliest je geloofwaardigheid en klanten verliezen het vertrouwen in je bedrijf. Zo krijg je dus een slecht imago, wat snel van mond tot mond zal gaan.

  8. […] Maar wist je dat potentiële klanten afhaken als je fouten maakt in de tekst op je website? Uit onderzoek blijkt dat fouten afbreuk doen aan de begrijpelijkheid en geloofwaardigheid van je boodschap. En […]

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.