Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Als je een tekst schrijft, moet je eerst bedenken wie de lezer is. Je moet de doelgroep op de juiste manier aanspreken. Voor ouderen schrijf je anders dan voor veertigers, voor sterrenkundigen anders dan voor vuilnismannen. Maar wat als je doelgroep bestaat uit 16 miljoen Nederlanders? Daar hebben nationale overheden en dienstverleners dagelijks mee te maken. Iedereen moet hun brieven en folders kunnen begrijpen. In deze blog enkele tips bij het schrijven voor zo’n grote doelgroep.

De gemiddelde lezer

Overheidsteksten voor een breed publiek richt je tot een ‘gemiddelde’ lezer. Volgens Elsevier is de gemiddelde Nederlandse man 38 jaar en de gemiddelde vrouw 40 jaar en 6 maanden. De man heet Jan. Dat is namelijk de meest voorkomende naam onder Nederlanders, zo blijkt uit de Gemeentelijke Basis Administratie. De vrouw heet Maria. Ze drinken vier koppen koffie per dag.

IJkpersonen bedenken

Als je je tekst alleen richt tot Jan en Maria, vallen er natuurlijk veel mensen buiten de boot. Toch kan het handig zijn om zogenaamde ijkpersonen te gebruiken. Door een persoon te verzinnen die alle kenmerken van jouw doelgroep heeft, maak je die doelgroep namelijk tastbaar. Dat wordt natuurlijk lastig als je doelgroep bestaat uit alle Nederlandse burgers. Die groep is veel te pluriform om te vangen in één ijkpersoon. In dat geval kun je meerdere ijkpersonen bedenken. Dus naast Jan en Maria verzin je Fatima, Geert en Roderick-Peter. Of werk met proefpersonen van vlees en bloed.

Korte woorden, maar geen kindertaal

Het spreekt vanzelf dat je een pluriforme doelgroep moet aanspreken in heldere taal. Maar dat is niet hetzelfde als doen alsof je tegen een peuter praat. Je lezers willen wel serieus genomen worden. Een volwassene kan ook best een moeilijk woord aan. Mochten je lezers het niet direct begrijpen, dan kunnen ze uit de rest van de tekst opmaken wat je bedoelt. Maak je tekst echter niet onnodig complex. Zo kan het handig zijn om niet te veel woorden van meerdere lettergrepen te gebruiken, zo legt Herman Hiemstra uit in zijn blog op administratievecommunicatie.nl.

Belicht positieve aspecten

Nog een tip: je vangt meer vliegen met stroop dan met azijn. Dat geldt ook voor teksten. O’Keefe en Jensen concluderen dat het in overheidscommunicatie beter is positieve gevolgen te benadrukken dan negatieve. Dat is opmerkelijk, want eerder dacht men juist dat slechte vooruitzichten beter de aandacht trekken en meer indruk maken. De onderzoekers veronderstellen echter dat de moderne mens er niet van houdt om lastig gevallen te worden met slecht nieuws.

Structuur aanbrengen

Korte woorden en korte zinnen leiden niet automatisch tot leesbare teksten. Daar is meer voor nodig. Zo is het voor een goed begrip van een tekst belangrijk dat lezers een samenhangend beeld kunnen vormen in hun hoofd. Onderzoek van Jentine Land uit 2009 toonde dat aan. Zij laat zien dat je een samenhangende structuur moet scheppen voor je lezer. Woorden als ‘daarom‘ en ‘omdat’ geven verbanden aan, waardoor mensen teksten beter begrijpen.

Lastig, maar niet onmogelijk

Zelfs de beste tekstschrijver kan niet al zijn lezers tevreden stellen. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat je het erbij moeten laten zitten. Met bovenstaande tips in het achterhoofd is het goed mogelijk voor een brede doelgroep een leesbare tekst te schrijven!

Verder lezen

Artikel Hoe schrijf je een tekst voor een grote diverse doelgroep op ProTaaLog

Reacties

4 Responses over “Heerlijk helder schrijven voor 16 miljoen mensen”

  1. […] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Martin Damen, Tekstblog. Tekstblog heeft gezegd: Helder #schrijven voor 16 miljoen #lezers? Het kan volgens @_Caryn – http://bit.ly/eR581J […]

  2. […] http://www.tekstblog.nl/heerlijk-helder-schrijven-voor-16-miljoen-mensen/ This entry was posted on donderdag, februari 10th, 2011 at 20:27 and tagged with schrijven and posted in Website. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. « 5 basisprincipes voor een website LikeWees de eerste om deze post te waarderen. […]

  3. […] schrijf ik voor 16 miljoen mensen? No stress: http://www.tekstblog.nl/heerlijk-helder-schrijven-voor-16-miljoen-mensen/ Categories: Website Tags:bronnen LikeWees de eerste om post te waarderen. Reacties (0) […]

  4. […] C. ‘t,  Heerlijk helder schrijven voor 16 miljoen mensen op Tekstblog. Stem of voeg toe aan […]

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.