Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van CommuniCadans. Op Posted on 12 december, 2012by

Groot Dictee der Nederlandse Taal“Hij durft zijn taal niet aan te raken, hoewel hij heel veel van haar houdt (…), omdat hij bang is voor een fout”, schreef dichter Willem Wilmink over spelfouten. Vanavond om 20.25 uur, tijdens het Groot Dictee der Nederlandse Taal, breken Nederlandsers en Vlamingen zich het hoofd om taalmissers te voorkomen. Maar wat levert het op, die fixatie op fouten?

Martelgang

Het is een jaarlijkse nationale martelgang. Een volle uitzending over onze collectieve vorm van taalmasochisme: het Groot Dictee der Nederlandse Taal. 2 jaar geleden schreef Felix van de Laar: waarom maken we het onszelf zo moeilijk? Ik wil natuurlijk niets afdoen aan mijn professionele plicht om als tekstschrijver de spelling te kennen. Het behoort tot mijn leveringsvoorwaarden en ik kan geld verdienen door klanten te attenderen op de noodzaak van een tussen-n, dan wel een verbindings-s. Het wordt natuurlijk wel iets gemakkelijker als je naar believen krenten uit de pap van de witte spelling kunt halen. Dat gebeurt met de troonrede, volgens de Volkskrant.

Leesbaar en overtuigend

Het is de spelling die van de Nederlandse taal een blok aan het been heeft gemaakt, in plaats van een voertuig voor de geest. De naleving van de spellingsregels is een noodzakelijk kwaad geworden. Waar ik graag met een boog omheen zou lopen en waaraan ik eigenlijk gewoon géén geld wil verdienen. Met leesbaarheid en de overtuigingskracht kan ik lezer en klant veel beter van dienst zijn. De spellingsregels zijn ondoorgrondelijk met al die uitzonderingen, dus moet je voortdurend checken hoe het moet in boeken die zeggen dat ze de regels duidelijk uitleggen. Boeken die loze beloftes doen, maken zichzelf helaas ongeloofwaardig. Suzanne Meijles heeft al eens aangetoond dat de meeste lezers vergevingsgezind zijn bij spelfouten. Dat er ook opdrachtgevers en lezers zijn die bij ieder foutje moord en brand schreeuwen is overigens begrijpelijk, zolang we dit onszelf gezamenlijk aandoen.

Schade door spitsroeden

Regelmatig lees ik hoeveel schade aan de economie wordt toegebracht door ziekteverzuim of Thialfopstoppingen in het verkeer. Het wordt tijd om de schade van de spelling te berekenen. We willen een kennisland zijn, maar we weerhouden ons ervan om die kennis efficiënt te gebruiken voor technologie of een mooie website waarop die worden toegelicht. Ondernemers, uitvinders, wetenschappers en al die anderen die een plannetje schrijven of klanten willen winnen, zijn gedwongen te piekeren over de spelling. Het is alsof we Sven Kramer tijdens een race in Thialf spitsroeden laten lopen, terwijl buitenlandse schaatsers langs de kant staan te lachen.

Goed of fout

Opvallend aan een dictee is ook de fixatie op fouten. Deelnemers worden beloond voor het vermijden van falen, niet voor het gebruik van de taal om iets moois te zeggen. Of desnoods voor het aantal woorden dat ze correct schrijven. Ik denk eigenlijk niet dat het leereffect van dictees buiten het onderwijs ooit is onderzocht. Zou een significant groter aantal Nederlanders sinds het Groot Dictee van vorig jaar weten hoe het woord libidineuze wordt geschreven?

Saamhorigheid

Daarom houd ik ook mijn hart vast bij het plan van een Rotterdamse gemeenteraadsfractie een stadsdictee te houden. Met als doel: verschillende bewonersgroepen bijeenbrengen en hun taalvaardigheid bevorderen. Als je culturen met elkaar wilt verbinden via taal, ga dan scrabbelen of doe iets met verhalen. Zet bijvoorbeeld ronde tafels neer met 8 tot 10 personen van verschillende achtergronden en laat ze verhalen vertellen en elkaars verhalen daarna reproduceren. Zo kweek je taalvaardigheid en saamhorigheid op een leuke manier.

SMS-taal

De jeugd heeft de toekomst en wat doen jongeren? Zij zijn bezig de muziekindustrie met illegale downloads overhoop te gooien, zoals ze met sms-taal de hele spelling onderhanden nemen. Zei je vroeger tegen je maten in de kroeg dat je even naar het toilet gaat, nu komt er een sms’je met B& ff P== (betekenis identiek). Gooien ze daarmee de regels overboord? Vast staat dat ze de spelling zelf uitvinden en inrichten, er is dus veel draagvlak. Slordigheid kunnen ze zich niet veroorloven, het aantal karakters per woord is zo klein dat iedere typefout al kan leiden tot de grootste misverstanden.

Functionele afspraken

Daarmee keert de spelling terug tot de kern: een set functionele afspraken die de duidelijkheid van een schriftelijke boodschap garanderen. De gewone taalgebruiker is als eigenaar van de taal degene wiens behoefte centraal staat en die dus de spellingsregels bepaalt. Niet de wetenschapper die graag zijn kennis etaleert in allerlei uitzonderingsvormen en evenmin de ambtenaar die kickt op complexe voorschriften. En zo komt het toch nog goed. Sms-taal wordt niet de spelling van de toekomst, maar we zullen er wel veel van leren.

Verder lezen

 

Reacties

Geen reacties over “Het Groot Dictee: spitsroeden van de spelling”

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.