Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Universiteit van Amsterdam. Op Posted on 26 mei, 2013by

journalistiek-alles_van_deurne_asten_someren_550De digitalisering van de informatiewereld zorgt voor aanzienlijke veranderingen binnen het journalistieke klimaat. Veelal worden social media zoals Twitter in één zin genoemd met ‘de ondergang van de krant’. Aan de hand van een aantal recente voorbeelden zal ik laten zien dat Twitter juist een positieve invloed kan hebben op de journalistiek en soms zelfs van onschatbare waarde kan zijn als het gaat om het nieuws van de dag. 

‘De ondergang van de krant’

Dat social media zoals Twitter worden genoemd als de nieuwkomers die een einde hebben gemaakt aan traditionele media zoals de krant, is begrijpelijk. Door de opkomst van social media is het hele idee van de krant veranderd naar iets dat achterhaald en ouderwets is. In het publieke debat over de toekomst van de journalistiek en de daarbij horende media, zoals de krant en social media, zijn er verschillende argumenten tegen deze ontwikkeling te vinden. Zo zouden social media het algehele niveau van journalistiek naar beneden halen als het gebruikt wordt als informatiebron door journalisten of zou de validiteit van de nieuwsberichten gebaseerd op tweets niet na te gaan zijn.

Vanuit het Vaticaan werd het volgende bericht de wereld in gestuurd:

”De Heilige Vader, Zijne Heiligheid Benedictus XVI, is hedenmiddag onverwacht overleden. Wij maken dit bekend met pijn en ontsteltenis”

Dit bericht werd meteen door een groot deel van de journalistieke wereld overgenomen. Het bleek later door een ‘nepkardinaal’ te zijn verstuurd en daarbij ook niet waar te zijn. Zo zijn er nog veel meer redenen te bedenken om je te verzetten tegen de digitalisering van de nieuwswereld. Maar verzetten tegen zoiets onvermijdelijks als social media is niet de manier om traditionele media te behouden. De traditionele krant ligt op sterven en de enige manier van overleven is door mee te gaan met de massa.

Traditionele journalistiek

bolVolgens Schudson (2003) hebben journalisten maar één taak en dat is het produceren en distribueren van serieuze informatie en het debat leiden over algemeen sociale, politieke en culturele kwesties. Ooit stond de journalist als een gatekeeper voor de poort: alleen het nieuws dat hij nieuws vond aan de hand van verschillende selectiecriteria kwam op een interpretatief maar objectieve manier de wereld in (Van Ginneken 1994). Voor de komst van het internet had de journalistieke wereld de monopolie op nieuwsvoorziening. Zij werden gezien als de machtigste mensen op aarde, vanwege de objectieve kijk op de wereld die zij de bevolking gaven. Zij hadden de touwtjes in handen.

Maar sinds de komst van het internet, en daarmee alle vormen van social media zoals Twitter, is het journalistieke veld aan het veranderen. Nieuws an sich is van een autonoom naar een sociaal proces gegaan en de journalist heeft niet meer het alleenrecht op het laatste nieuws. Het eenrichtingsverkeer tussen de redactie en de journalist naar de lezer is veranderd in een open en interactief landschap dat nooit slaapt (Levy 2010).

Twitter

ding

Het landschap van Twitter toont veel gelijkenissen met het veranderde, sociale journalistieke veld. Het is een sociaal proces waar iedereen aan mee kan werken. Het is een virtuele wereld waar de schrijver en de lezer dichter bij elkaar gebracht worden en elkaar zelfs kunnen zijn. De lijn die de een van de ander scheidde, is vervaagd tot een sociaal platform waar nieuws met elkaar wordt gedeeld alsof het gratis broodjes kaas zijn.

Stellingen die via Twitter de wereld ingebracht worden, hebben vaak een vast patroon. Het begint bij de semi-feitelijke vermeldingen over de gebeurtenis zelf. Als alles gezegd is, volgen de verklaringen, meningen en algemene reacties over de gebeurtenis en vervolgens komen de grappen. Stellingen of onderwerpen waar binnen een korte tijd veel over ‘getweet’ wordt, worden opgepikt door een journalist en kunnen zo in het journalistieke proces de status van ‘nieuws’ verkrijgen.

De positieve invloed

lalaTwitter is een middel dat gebruikt kan worden in tijden van crises. Er is een debat gaande over de vraag of Twitter wel of niet in combinatie met het woord ‘revolutie’ gebruikt kan worden. In het Reformatisch Dagblad stond in februari 2011 een artikel over de vraag of Twitter regimes kan verjagen. Social media zoals Twitter hebben een bepaalde rol gespeeld in de opstanden, maar zonder dit was er vroeg of laat toch wel een revolutie gekomen, concludeert Harvard-onderzoeker Ethan Zuckerman. Twitter-berichten zullen dan misschien geen revoluties veroorzaken, ze spelen een belangrijke rol in de recente opstanden in de Arabische wereld. Het geeft de mogelijkheid om informatie te delen, video’s en foto’s zichtbaar te maken en de wereld in zijn geheel te laten weten van de gruwelijkheden die er zijn. Maar ook het collectiviteitsgevoel van de samenleving speelt een rol. Zonder een groep mensen geen opstand.

Daarnaast vergroot het ook de informatiekringen waar journalisten in kunnen werken. Omdat iedereen iedereen kan volgentweet worden er netwerken opgebouwd die veel sneller en efficiënter werken dan de traditionele netwerken waarbij de beperkte vriendenkring de hoofdbron is. Na de aardbeving in Haïti in 2010 duurde het een paar uur eer de allereerste ooggetuigenverslagen binnen kwamen via Twitter. RTL Nieuws speelde hier meteen op in door in de eerste live-uitzending na de aardbeving een tweet van een ooggetuige te gebruiken. Zo zijn er ook voorbeelden van journalisten die ooggetuigen bij een specifiek onderwerp zoeken en daar het verhaal omheen bouwen. Twitter is het medium dat de journalist met de informatiebron kan verbinden en zo verder kan gaan dan ooit tevoren.

Misschien wel het grootste voordeel is dat Twitter en andere social media meewerken aan de bepaling van wat nieuws is. Op het eerste gezicht lijkt dit tegenstrijdig. Nieuws is gewoon nieuws en kan niet bepaald worden door ‘gewone’ burgers. Maar als je kijkt naar het geval van Oscar Pistorius, zal duidelijk worden dat de hoeveelheid aandacht dat een onderwerp op Twitter krijgt, wel degelijk een rol speelt in of het wel of geen nieuws is. Pistorius schoot op 14 februari 2013 zijn vriendin dood, omdat hij dacht dat ze een inbreker was. Hij is een Zuid-Afrikaanse hardloper wiens benen op elfjarige leeftijd zijn geamputeerd. Hij was een held die van zijn troon viel. Een paar uur nadat het gebeurd was, kwamen de eerste tweets en is het een trending topic geworden dat nu nog steeds leeft. Er kwam een stortvloed aan reacties binnen, waardoor de journalistiek er niet omheen kon. Het was al een vrij nieuwswaardige gebeurtenis, omdat het een topsporter betrof die zonder onderbenen toch goud heeft gewonnen met hardlopen. Pistorius ging van nieuwswaardig naar mediahype door de Twitter-aandacht die hij kreeg en de journalistiek die er wel op moest reageren.

“Wait, so #OscarPistorius thought his GF was in the bed that he just got out of before he shot at the ‘intruder’ in the bathroom?? #soconfused” – Holly Robinson Peete

De afweging

Als de traditionele krant steeds meer kunstjes moet uitvoeren om aan een bepaald aantal lezers te komen en het hoofd boven water te houden, is het een gegeven dat er nieuwe kunstjes worden bedacht. Het omarmen van Twitter, en daarmee de complete digitalisering van de nieuwsvoorziening en het veranderende journalistieke veld, is een stap die huiverig gezet gaat worden, maar wel nodig is als prominente kranten die nu nog bestaan over 10 jaar nog steeds willen bestaan. De betrouwbaarheid van Twitter mag dan, op zijn zachtst gezegd, in twijfel getrokken worden, het is vooralsnog de taak van de journalist om te valideren.

Twitter schept een grotere informatie- en bronnenkring, het speelt een rol bij crises zoals opstanden, een rol die een beroep doet op de collectiviteit van de samenleving, en de trending topics van vandaag kunnen morgen wereldnieuws zijn. De journalist heeft zijn status als alleenheerser op moeten geven door een fenomenale groei aan informatie die er sinds de opkomst van het internet is geweest. Nieuws ‘maken’ is geen individueel beroep meer, maar een sociaal proces waar de samenleving een deel van uitmaakt en zelfs een stem heeft. De enige manier waarop de traditionele krant het overleefd is als het een langdurig verbond aangaat met deze digitale tijd en hand in hand loopt met de journalist die op een objectieve, maar goed geïnformeerde manier het nieuws van de dag bepaalt. Als dit is gebeurd, en alleen dan, zorgen we ervoor dat ‘traditionele krant’ een nieuwe betekenis krijgt.

Reacties

Geen reacties over “Journalistiek en de invloed van Twitter”

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.