Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Universiteit van Amsterdam. Op Posted on 6 februari, 2012by

Met ruim 1.5 miljoen Nederlandse gebruikers is Twitter een snelle, gratis en relatief eenvoudige mogelijkheid om een groot publiek te bereiken.  Het is dan ook niet gek dat onze eigen minister-president en andere politici er hard op los twitteren: van berichten over de overleden cavia van hun dochter, tot aan tweets over serieuze zaken als de eurocrisis. Een onderzoek naar het inspelen op logos, pathos en ethos in tweets van Mark Rutte.

Reputatie opbouwen

1 ding is zeker: sinds de komst van Twitter is er een directer contact ontstaan tussen politiek en publiek, en is de drempel voor burgers om zich in de politiek te verdiepen verlaagd. De tweets van politici bepalen hun imago en dat is zeer belangrijk bij het winnen van kiezers. Zij kunnen aan hun reputatie bouwen op verschillende manieren. Met tweets die meer laten zien van hun persoonlijkheid (pathos), tweets waarin ze een standpunt onderbouwen (logos) en tweets waarbij ze een beroep doen op hun autoriteit (ethos). Mark Rutte is als minister-president 1 van die politici die veelvuldig gebruikmaakt van Twitter. Met gemiddeld zo’n 4 à 5 tweets per week doet hij er alles aan om op deze manier kiezers te behouden en te winnen.

Tweet als oneliner

Onder wat voor genre zo’n tweet nu precies valt, is nog een discussiepunt. Allereerst kan een tweet worden gezien als een memo. Memo’s werden vroeger gebruikt voor korte, bondige nieuwsfeitjes en bevatten de vaste rubrieken afzender, doelgroep, datum en onderwerp. Toch is er een cruciaal verschil tussen een memo en een tweet. Een memo wordt slechts gebruikt voor de interne communicatie in een bedrijf, terwijl een tweet een veel grotere doelgroep heeft. Soms wordt een tweet ook wel vergeleken met een reclameslogan. Echter, die vergelijking is bij politici lastig te maken, aangezien zij geen product aan de markt hoeven te brengen zoals bedrijven dat moeten. Je kunt natuurlijk stellen dat politici ook reclame moeten maken voor hun partij en voor zichzelf, maar het verschil met het verkopen van een product is dat het voor politici veel belangrijker is welk imago ze voor zichzelf schetsen. Daarom komen tweets van politici waarschijnlijk nog het meest overeen met de zogenaamde oneliners: een korte, pakkende uitspraak van niet langer dan 1 regel.

Logos

Logos, pathos en ethos zijn overtuigingsmiddelen die al een rol spelen in de retorica sinds Aristoteles’ Ars Rhetorica. Logos beroept zich op een logische redenering, het beschrijven van feiten die het onderwerp van de spreker ondersteunen, zoals hieronder:

Er zijn 2 redenen waarom Marc Rutte logos gebruikt in zijn tweets. Enerzijds doet de informatie de politicus kundig lijken, anderzijds laat de minister-president op deze manier zijn kiezers weten wat het standpunt is van de partij over een bepaald probleem.

Pathos

Pathos, een manier om de emoties van het publiek aan te spreken, kan een manier zijn voor politici om aan hun reputatie te werken. Ze laten op deze manier iets meer van hun persoonlijkheid zien en dit kan een positief effect hebben op lezers.

Dit soort berichten geven niet direct een standpunt weer, maar dragen wel bij aan de beoordeling van het imago van de politicus. Deze tweet laat zien dat Mark Rutte zich bekommert om mensen in Nederland die het moeilijk hebben en dat hij zich hiervoor ook daadwerkelijk inzet. Ook twittert Mark Rutte zo nu en dan over privézaken zoals de verjaardag van zijn schoonmoeder. Op deze manier laat hij zijn volgers zien dat hij net als zij een normaal mens is, en verkleint hij de machtsafstand tussen hemzelf en de lezer. Ook dit kan een positief effect hebben op zijn imago.

Ethos

Wanneer een spreker ethos gebruikt, doet hij een beroep op autoriteit. Dit kan zijn eigen autoriteit zijn, door bijvoorbeeld te benadrukken dat hijzelf een vakkundige is op het gebied waar het om gaat, maar hij kan ook een beroep doen op de autoriteit van iemand anders:

Op deze manier wil de politicus het publiek ervan overtuigen dat hij een gekwalificeerd spreker is. Wanneer de minister-president van Vietnam bij hem op bezoek wil komen, zegt dat iets over zijn eigen imago. Blijkbaar is hij zo belangrijk dat de minister-president van Vietnam hem een bezoekje waard vindt.

Ethos neemt de overhand

Ik heb gekeken naar 40 Twitter-berichten van Mark Rutte, waarvan ik 28 duidelijk kon onderverdelen in de categorieën inspelen op pathos, logos of ethos. De 12 die ik niet kon onderverdelen, bestonden vaak uit het slechts benoemen van feiten. Zonder uitwerking konden ze niet als logos worden gezien. Onze minister-president maakt in zijn tweets veelvuldig gebruik van het inspelen op ethos, zo’n 14 keer. Dit doet hij vaak door te benadrukken dat hij een afspraak heeft met een vooraanstaand persoon. Van het inspelen op pathos maakte hij 9 keer gebruik, afwisselend van felicitaties aan het Nederlandse honkbalteam, tot berichten over zijn privéleven. Slechts 5 keer speelde hij in op logos.

Twitter maakt populair

Heeft argumentatie dan geen rol meer in onze politiek? Ik denk niet dat het zo treurig met ons is gesteld.
140 tekens zijn te weinig om een standpunt goed te ondersteunen en daarom zal Twitter ook niet vaak worden gebruikt om te overtuigen. Twitter biedt politici echter wel de mogelijkheid om aan hun imago te werken en hiervoor zijn pathos en ethos geschikter. Geen wonder dat Mark Rutte daar veel gebruik van maakt.

Verder lezen

  • Hoeken, H. ‘Logos, ethos en pathos in sociaal-wetenschappelijk onderzoek.’ Lampas. Tijdschrift voor Nederlandse classici 34 (2001): 424-439.
  • Jansen, B.J., A. Chowdury, K. Sobel & M. Zhang. Twitter Power: Tweets as Electronic Word of Mouth. Pennsylvania: Pennsylvania State University, 2009.
  • Schellens, P.J. Bij vlagen loepzuiver: Over argumentatie en stijl in betogende teksten. Inaugurele Rede Radboud Universiteit Nijmegen, 2006.
  • Schellens P.J. & M. Steehouder. Tekstanalyse. Methoden en toepassingen. Assen: Van Gorcum, 2010.

Deze blog is een resultaat van de samenwerking met de Universiteit van Amsterdam. Voor het vak ‘Schrijven en herschrijven’ hebben studenten een blog geschreven. De beste blogs publiceren we op Tekstblog.

Reacties

Geen reacties over “Mark Rutte pronkt met zijn autoriteit op Twitter”

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.