Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Sabel Communicatie. Op Posted on 26 juli, 2013by

Emotions 100x100Het valt me op dat mensen in interviews op tv vaak de je-vorm gebruiken. Neem de voetballer die het gemiste doelpunt uitlegt: ‘Dat is jammer, want je had gewoon dat doelpunt kunnen maken.’ Feit is, dat ik dat doelpunt niet kan maken. De voetballer wel. Hetzelfde geldt voor organisaties die hun bedrijfsvoering onzijdig formuleren. Een gemiste kans: een merk krijgt juist authenticiteit als het zijn menselijke kant laat zien. En daar horen emoties en meningen bij.

Door de je-vorm te gebruiken, creëert de spreker een veilige afstand door iets wat hij voelt of (niet) heeft gedaan, buiten zichzelf te leggen. En dat is jammer, want juist zijn mening of gevoel maken hem interessant. Zo kwam ik het volgende citaat tegen: ‘Door de bijeenkomst leerde je elkaar vertrouwen en kreeg je inzicht in de mogelijkheden. Dat was een verlichtend moment, je voelde het diep in je hart.’ Kennelijk werd de geïnterviewde geraakt door deze ervaring, maar hij houdt de emotie nog op afstand. Zijn uitspraak wordt veel sterker als hij dat gevoel bij zichzelf houdt: ‘Door de bijeenkomst leerden we elkaar vertrouwen en kregen we inzicht in de mogelijkheden. Voor mij was dat een verlichtend moment, ik voelde het diep in mijn hart.’ Nu neemt de spreker ons mee in zijn emotie en worden we geraakt.

Een mening maakt kwetsbaar

Zeker in interviews met voetballers valt het op dat spelers vaak de verantwoordelijkheid voor een verloren wedstrijd of gemist doelpunt buiten zichzelf leggen: ‘Je denkt dat je wel in vorm bent, maar uiteindelijk blijk je toch niet fit genoeg en mis je die bal.’ Nee, niet een ander, maar de speler zelf heeft de kans gemist: ‘Ik dacht dat ik in vorm was, maar ik bleek niet fit genoeg. Ik miste de bal.’ Deze formulering is confronterend: hij was niet goed genoeg. Logisch dus dat hij het probleem liever buiten zichzelf legt. Echter, door het probleem wel bij zichzelf te houden, klinkt de speler oprechter en dat maakt hem wel menselijk.

Verantwoordelijkheid ontwijken

RommelkamerOok formuleringen met het werkwoord ‘moeten’ getuigen van verantwoordelijkheidontwijkend gedrag. In de psychologie wordt wel gezegd dat iemand die het werkwoord ‘moeten’ gebruikt, zichzelf niet alleen onnodig onder druk zet, maar ook de verantwoordelijkheid buiten zichzelf legt. ‘Ik moet opruimen’, bijvoorbeeld. ‘Moet’ klinkt hier heel plausibel als iemand redeneert: ‘Mijn huis staat te koop en het verkoopt beter als het er netjes uitziet, dus moet ik opruimen.’ Maar van wie moet de spreker opruimen? Van zichzelf. Het alternatief waarbij hij de actie toch bij zichzelf houdt, is: ‘Omdat ik kijkers krijg, ga ik opruimen. Ik heb er geen zin in, maar mijn huis verkoopt nu eenmaal beter als het er netjes uitziet.’ Kennelijk werkt het psychologisch zo dat mensen die zo redeneren, daadwerkelijk minder weerstand voelen om bijvoorbeeld op te ruimen.

Wanneer wel?

Mogen we dan helemaal geen je-formuleringen gebruiken? Natuurlijk wel. Wanneer je iemand aanspreekt bijvoorbeeld, of bij algemene formuleringen. Vul bij twijfel maar eens ‘u’ in, op de plaats van ‘je’. Klopt het dan nog? In het voorbeeld van de voetballer niet: ‘U denkt dat u wel in vorm bent, maar uiteindelijk blijkt u toch niet fit genoeg en mist u die bal.’ Nu is het plotseling een commentator die de speler toespreekt. Bij een algemene uitspraak werkt het wel: ‘Bijeenkomsten met de hoogste baas zijn best spannend; je wilt dan niet te laat komen’, kun je prima vervangen door: ‘De bijeenkomst is spannend; u wilt dan niet te laat komen.’ Hier is de je-formulering dus legitiem.

Sterke merken

Show emotions 450De sterkste merken zijn authentiek. Die authenticiteit geeft een merk karakter en maakt het likeable. Denk aan Hema, Heineken of Jaguar. Deze merken blijven dicht bij zichzelf, zijn uniek in hun design of durfden buiten de lijntjes te kleuren. Een authentieke organisatie raakt je met haar geschiedenis, geeft een kijkje in haar keuken, durft emoties te tonen of heeft het lef om uit te komen voor gemaakte fouten. Die authenticiteit zit deels in het taalgebruik: als organisaties de ‘je-vorm’ gebruiken of zinnen passief formuleren, houden ze zich afzijdig en verbergen ze de persoonlijkheid van hun merk. Een teksthuisstijl kan deze organisaties helpen een stem te krijgen op papier. Zodat in de verschillende communicatie-uitingen altijd dezelfde boodschap en persoonlijkheid doorklinkt. Is een organisatie nog op zoek naar haar menselijke kant, dan kan een zogenaamde ik- of ijkpersoonsessie helpen die naar boven te krijgen.

Identiteit maakt sympathiek

Sta voor je mening, ervaring en emotie. Zo raak je de lezer. Persoonlijkheid geeft een communicatie-uiting kleur, maakt een boodschap sterker en een artikel leuker om te lezen. Laat dan ook als organisatie je identiteit zien. Dat maakt je merk menselijk en likeable. En de voetballers? Die worden vast ook een stuk sympathieker als ze volgend seizoen ‘je’ verruilen voor ‘ik’. Misschien zelfs juist als ze de wedstrijd hebben verloren.

Reacties

Er is één reactie over “Mening en emotie geven een boodschap karakter”

  1. Annelies Welvaart says: | 05/08/2013 om 13:37

    Goed artikel, een lichtend voorbeeld van het onderwerp.

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.