Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Vrije Universiteit Amsterdam. Op Posted on 14 september, 2010by

Laptop met vliegende krantenpagina'sInternet en journalistiek; ze zijn de laatste jaren steeds meer met elkaar verstrengeld geraakt. Met de komst van internet duiken ook andere nieuwsvormen op. Het nieuwsblog is zo’n vorm dat zich de laatste jaren heeft ontwikkeld. Denk aan websites als Geenstijl en Joop. Maar kun je een nieuwsblog ook onder de noemer journalistiek scharen? Nee. Mijn onderzoek toont aan dat nieuwsblogberichten niet dezelfde kenmerken delen als journalistieke teksten, waardoor ze belangrijke eigenschappen missen die een tekst een typisch journalistieke tekst maken.

Uitkomst onderzoek

In mijn onderzoek heb ik berichten over de rechtszaak tegen Geert Wilders op nieuwsweblogs Geenstijl en Joop vergeleken met berichten uit de landelijke dagbladen op verschillende talige verschijnselen. Hieruit blijkt dat dagbladen het nieuwsfeit aan het publiek presenteren via gesproken bronnen, persberichten of verslaggevers. Kenmerkend voor journalistieke teksten. Net als dagbladen presenteren de nieuwsweblogs het nieuwsfeit ook, maar dan verwerkt in eigen bewoording, belevenis en reactie op dat nieuwsfeit. En dat kenmerk vind je – op enkele genres na – vaak niet terug in journalistieke teksten.

Nieuwsweblogs hanteren geen journalistieke conventies

Waarom zie je in journalistieke teksten weinig eigen inbreng van de journalist zelf? Dit heeft te maken met de organisatorische standaarden, conventies en ingebakken routine. Door deze begrenzing van de professionele journalistieke ideologie, streven journalisten objectiviteit na en doen ze moeite om hun subjectieve waardeoordelen te beperken in de productie van het nieuws (Zoonen, L. van, 1998). Om hun eigen waardeoordelen te beperken, gebruiken ze citaten, vermelden ze bronnen en proberen ze feiten zo verifieerbaar mogelijk te maken.

De inhoud van nieuwsweblogs komt juist niet tot stand met deze journalistieke waarden in het achterhoofd. Sterker nog, ze houden het informele karakter van een weblog juist hoog, uiten bewust subjectieve waardeoordelen, houden van gekleurde beschrijvingen en gebruiken hun weblog om de gevestigde orde op de hak te nemen (Lasica, J.D., 2003). Deze eigenschappen zie je bijvoorbeeld terug bij Geenstijl dat zichzelf omschrijft als een actualiteitensite met een onafhankelijke redactie dat zich niet laat hinderen door gevestigde journalistieke grenzen. “Journalistiek is onafhankelijk, niet gekleurd en zakelijk van toon. Daar hebben wij geen zin in”, zegt oprichter Dominique Weesie in Trouw (Trouw.nl, 27 januari 2006).

Nieuwsweblogs hebben een onderscheidende vorm

Naast het feit dat nieuwsweblogs zich niet houden aan journalistieke conventies, blijkt uit mijn onderzoek dat ze zich qua stijl ook bewust te onderscheiden van de traditionele media. Dus weg omgekeerde piramidestructuur, weg volzinnen en hallo elliptische zinnen, conversationele interjecties (hallo mensen, geacht publiek, wat denken jullie?) en scherpe verwijzingen. Als voorbeeld van dat laatste laat ik het verschil zien tussen verwijzingen naar Bram Moszkowicz uit dagbladberichten en het nieuwsweblog Geenstijl. De onderzochte dagbladen gebruiken veelal neutrale verwijzingen, zoals functienaam of eigennaam: de advocaat, de strafpleiter en Moszkowicz. Geenstijl provoceert juist met verwijzingen als de heer maffiamaat Moszko, juridisch-joodse reldandy, en geaffecteerde penosi-consiglieri. Uit verder onderzoek moet blijken of het verwijzen met ‘scherpe verwijzingen’ kenmerkend is voor nieuwsweblogs of alleen een eigenschap van Geenstijl.

Nieuwsweblogs als aanvulling op traditionele media

Tijden veranderen en als tegenargument hoor je vaak dat nieuwsweblogs een nieuwe vorm zijn van journalistiek. Dit argument daagt de journalistiek uit om over oude conventionele noties te denken. Gelden ze eigenlijk nog wel? (Regan, T., 2003). Bovendien kunnen nieuwsweblogs vanwege hun interactionele karakter een platform bieden voor (online) discussies (Matheson, D., 2004; Thompson, G., 2003). De reacties onder een blogbericht kunnen zo meer uiteenlopende meningen bevatten dan de 3 geselecteerde bronnen in een krantenbericht. Daarnaast kunnen nieuwsweblogs andere details van een nieuwsfeit belichten die traditionele media over het hoofd zien. Wanneer de aandacht voor deze alternatieve perspectieven groot is, wordt het nieuwsweblog juist een bron voor de traditionele media (Messner, M. en Distaso, M. W., 2008).

Desondanks ben ik van mening dat het nieuwsweblog niet onder de journalistieke noemer valt, maar juist een aanvulling is op de traditionele media. ‘Commentaar van bloggers op een gebeurtenis, hoe integer ook, kan een grote bron zijn van informatie en analyse, maar het kan nooit het mandaat van de journalist vervangen. Het mandaat dat voor een eerlijk, accuraat en in context geplaatst nieuwsverhaal staat dat door een algemeen publiek begrepen kan worden.’ (Blood, R., 2003).

Slotsom

Kortom: het nieuwsweblog valt niet onder de noemer journalistiek, omdat het niet dezelfde professionele ideologie nastreeft, de conventies niet (volledig) hanteert en qua vorm en stijl verschilt van journalistieke teksten. Hierdoor mist het nieuwsweblog belangrijke kenmerken om een journalistieke tekst genoemd te kunnen worden. Wel is het nieuwsweblog een aanvulling op de traditionele journalistieke media. Het kan het de journalistieke media uitdagen na te denken over de heersende conventies en een andere kijk op nieuwswaardige gebeurtenissen bieden.

Verder lezen

Zoonen, L. van (1998). A professional, unreliable, heroic marionette (M/F: structure, agency and subjectivity in contemporary journalisms. European Journal of Cultural Studies, 1(1), 123-143.

Lasica, J.D. (2003). Weblogs and journalism need each other. Niemand Reports, 57(3), 70-74.

Trouw.nl. (2006, januari 27). Retorische journalistiek / Geenstijl: zeggen wat je denkt [online nieuwsbericht]. Geraadpleegd op 22 maart 2010.

Regan, T. (2003). Weblogs Threaten and Inform Traditional Journalism. Niemand Reports, 57(3), 68-70.

Matheson, D. (2004). Weblogs and the Epistemology of the News: Some Trends in Online Journalism. New Media & Society 6(4), 443-468.

Thompson, G. (2003). Weblogs, warblogs, the public sphere, and bubbles. Transformations, 7. Geraadpleegd op 10 maart 2010.

Messner, M., Distaso, M. W. (2008). The source cycle. How traditional media and weblogs use each other as sources. Journalism Studies, 9(3), 447-463.

Blood, R. (2003). Weblogs and journalism. Do they Connect? Niemand Reports, 57(3), 61-63.

Reacties

Er is één reactie over “Nieuwsblogs: een vorm van journalistiek?”

  1. Jordy says: | 29/09/2010 om 11:13

    Ik vraag me af op basis van welke definitie van journalistieke teksten bovenstaand artikel is gebaseerd.
    Volgens mij heb je het hier niet over journalistieke teksten, maar over normen die jij aan journalistieke teksten toekent. Het feit dat nieuwsblogs niet aan deze normen voldoen is voor mij geen reden om ze niet als journalistieke tekst te bestempelen. Er is echter zeker een verschil en misschien zelfs een verschuiving tussen de traditionelere en nieuwere media zichtbaar.

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.