Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Louter Communicatie & Louter Promoveren. Op Posted on 2 september, 2011by

handige schrijfboeken voor promovendiVan 21-24 augustus organiseerde ik een proefschriftschrijfdriedaagse: 3 dagen speciaal voor promovendi om zich helemaal op het schrijven te kunnen richten, met daarbij gerichte ondersteuning en tijd om te werken aan hun eigen teksten. Waar hebben promovendi hulp bij nodig?  En wat staken ze op tijdens de training?

Wetenschappers moeten schrijven

Promovendi moeten schrijven, of ze nu willen of niet. Ze zijn verplicht om te publiceren in tijdschriften en moeten uiteindelijk een proefschrift produceren, al dan niet in de vorm van artikelen. Je zou dus verwachten dat er heel veel aandacht is voor het schrijfproces in de wetenschappelijk wereld, maar dat blijkt niet het geval. Natuurlijk zijn er cursussen (academic writing is een belangrijke), maar die cursussen spelen lang niet altijd in op de problematiek die promovendi ervaren. Veel begeleiding is gericht op de inhoud, en niet op het proces.

Schrijfproblemen van promovendi

Wat zijn de grootste problemen waar promovendi mee kampen? Het eerste is uitstelgedrag. Dit wordt veroorzaakt door gedachten als ‘ik kan het niet’, ‘ik weet niet hoe het moet’, ‘het is niet interessant wat ik te vertellen heb’, ‘wie zit er op mijn verhaal te wachten?’, ‘alles is al gezegd over mijn onderwerp’. Het tweede probleem is de structuur van het verhaal helder krijgen. Voeg daar nog eens deadlines en pittige reviews van hun artikelen aan toe, en begeleiders die ‘voor de vuist weg’ lijken te schrijven, uit de losse pols (slechte) feedback geven, en je begrijpt dat dat flinke druk veroorzaakt.

Help de schrijfmythes de wereld uit

Een grote eyeopener voor de promovendi was dat schrijven heel veel meer is dan alleen tekst op papier krijgen. Schrijven is voor het grootste deel voorbereiden – een ontwerp voor je tekst maken, rekening houden met doel en publiek, je gedachten structureren, nadenken wat je boodschap precies is, kijken welke ingrediënten je nodig hebt om die boodschap te kunnen verwoorden – en corrigeren en redigeren, dus het lezergericht maken van je tekst. Het daadwerkelijke schrijven, dus het op papier krijgen van de inhoud, is maar een klein onderdeel van het hele schrijfproces.

Bovendien is het beeld van veel promovendi dat schrijven een kwestie is van achter je bureau zitten en typen. Niets is minder waar, schrijven is ook rondlopen, nadenken, overleggen, literatuur lezen, combineren van invalshoeken. Inzicht geven in het schrijfproces  en laten zien dat schrijven ook een creatief proces is, is dus heel behulpzaam. Ook hebben veel promovendi het idee dat alles wat je schrijft ook onderdeel van je uiteindelijke tekst moet zijn. Het kan daarom een hele opluchting zijn dat je bijvoorbeeld ook kunt schrijven om je gedachten helder te krijgen, om aan de slag te komen of om helder te krijgen wat een blokkade in jezelf is.

samen werken aan je tekst

Creatieve schrijftechnieken werken

In de training heb ik aandacht besteed aan technieken die je helpen om aan de slag te gaan en die je helpen om gebruik te maken van je creativiteit. Technieken die je helpen de schrijfmythes te doorbreken. Het zijn technieken die je terug kunt vinden bij Julia CameronNathalie Goldberg en Christine de Vries, een Nederlandse die zich weer baseert op het werk Cameron en Goldberg. Een aantal daarvan staan hieronder beschreven:

  • Een simpele vorm die ik heb gebruikt is het zogenaamde free writing: schrijven zonder stoppen, gewoon maar doorschrijven.
  • En de variant daarop: gefocuste free writing, doorschrijven, maar dan proberen bij je onderwerp te blijven. Op mijn blog staat een uitgebreider artikel over deze technieken.
  • Een derde vorm die ik heb gebruikt is het afmaken van zinnen, bijvoorbeeld: Als ik aan mijn proefschrift denk, dan….. Door aan te vullen, komen gedachten boven die je anders niet zo snel toelaat.
  • Ook het maken van een woordgedicht zorgt voor onverwachte inzichten. Hierbij schrijf je de letters van een woord onder elkaar op en vul je deze letters vervolgens aan met woorden of zinnen.

En het leuke is: deze technieken helpen om uitstellen te voorkomen, ze maken het schrijven namelijk plots weer leuk en avontuurlijk. En dat is precies waar promovendi naar op zoek zijn.

Structureren is noodzaak

buiten werken stimuleert de creativiteit

Elke tekstschrijver weet het: een goede structuur is noodzaak: geen structuur, geen tekst. Daarom heb ik ook ruim aandacht besteed aan structureringstechnieken. Behalve de meer traditionele manieren van structureren met behulp van bouwplannen, uitgewerkte inhoudsopgaven , vaste tekststructuren of werken met geeltjes, heb ik ook aandacht besteed aan de piramidemethode van Barbera Minto. Een methodiek die vooral bekend is binnen de zakelijke dienstverlening en die veel gebruikt wordt voor het schrijven van adviesrapporten. Voor overtuigende teksten dus, en het leuke is: in een proefschrift ben je in bepaalde opzichten ook continu je lezer aan het overtuigen, en dus is de methodiek zeer geschikt.

Los en vast, dat is wat je nodig hebt

De combinatie van los en vast, van creativiteit en structuur, dat is wat promovendi nodig hebben om goed te kunnen schrijven. En dat geldt overigens  niet alleen voor promovendi.

 

 

Reacties

4 Responses over “Schrijftraining helpt promovendi op weg”

  1. […] het weblog van Louter Promoveren is net een stuk verschenen over een training proefschrift schrijven die Arjenne Louter recentelijk […]

  2. […] Vorige week schreef ik een gastblog op Tekstblog over de proefschriftschrijfdriedaagse,  als je meer wilt weten, kijk dan hier. […]

  3. Zeer interessant stuk… Zelf ervaar ik ook dat wanneer ik ‘ongestructureerd’ een tekst ga schrijven dat mijn hersenen er beduidend meer moeite mee hebben dan wanneer ik voor mijzelf al een bepaalde tekststructuur in mijn hoofd heb.

  4. Bedankt voor het artikel! Veel herkenpunten die zeker onder de aandacht moeten blijven.

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.