Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van De denkwerkplaats. Op Posted on 13 december, 2011by

Van versie naar versie? Liever niet!Als je in opdracht schrijft, ben je per definitie afhankelijk van de input en reacties van je opdrachtgever. Soms komt de volledige briefing pas beschikbaar, in de vorm van commentaar en correcties, als de eerste of tweede concepttekst al op tafel ligt. Lastig, tijdrovend en onbevredigend. Met wat aandacht is veel van die ellende te voorkomen.

‘Mijn collega heeft er nog even naar gekeken…’

Het is de boze droom van elke tekstschrijver. Je bent al een tijdje met een klant aan het werk aan een tekst en het punt is bereikt dat het alleen nog over kleine details gaat. Dan komt dat mailtje: ‘Ik heb er nog even een collega naar laten kijken en hij had een paar opmerkingen. Zie hieronder.’ ‘Hieronder’ gaat het dan niet over een enkel woordje maar over het totale concept. Als het tegenzit, laat de klant 2 of 3 collega’s meelezen en krijg je 3 tegenstrijdige reacties. Zie daar dan maar weer iets van te maken…

Bespreek het proces met je opdrachtgever

Een opdrachtgever doorkruist je werkwijze meestal niet met opzet, maar omdat hij niet begrijpt hoe je werkt. Zolang de tekst niet gedrukt is, kun je toch immers alles nog veranderen? Nou, liever niet. Bespreek, om dat duidelijk te maken, het schrijfproces vooraf met de opdrachtgever. De inhoud is de verantwoordelijkheid van de klant, maar de regie van het proces hoort bij de tekstschrijver te liggen.

Bij bouwprojecten neemt men alle beslissingen vooraf

Fijn dat mijn huis klaar is. Maar kan het iets smaller? En met een rieten dak?

Tekstschrijvers hebben het op dit punt lastiger dan architecten, om maar een andere creatieve beroepsgroep te noemen. De aannemer is bezig de steigers weg te halen, de schilders zijn binnen aan het werk, en dan zegt de opdrachtgever ‘Ik heb mijn zwager gevraagd wat hij ervan vindt. Hij houdt meer van bungalows. Dus kan die bovenetage er niet nog even af?’ Iedereen weet dat bouwen zo niet werkt. Bij schrijven ligt dat blijkbaar minder duidelijk, dus zul je het uit moeten leggen. De valkuil is dat we vaak denken dat de klant ‘dat wel zal weten’. Het is veilig om daar niet van uit te gaan.

Stap 1: Bevestig de briefing met een debriefing

Tijdens de briefing hoort de schrijver van de klant wat deze wil. Op de tekstkant van dat gesprek (Wat voor tekst? Voor welke doelgroep? en zo verder) ga ik hier niet in. Leg tijdens de briefing het proces uit en vraag ook wie zich er allemaal mee mogen bemoeien. Wie kijken naar de conceptteksten? Wie keurt het eindresultaat goed? Als er belangrijke spelers zijn die nog niet aan tafel zitten, zorg dan als het even kan dat je ze zo vroeg mogelijk te spreken krijgt.

Stel een debriefing op en laat die becommentariëren. Door de opdrachtgever, maar ook door alle andere sleutelpersonen. Dit is essentieel: wie nu reageert, kan later nooit zeggen dat hij het niet wist.

Stap 2: Presenteer de inhoud, maar niet als tekst

Op basis van de becommentarieerde debriefing lever je nu de inhoud van de tekst aan. Niet een concept, maar een afbakening van de inhoud. De truc is hier dat je een vorm kiest om inhoud, verband, logica en opbouw te presenteren zonder dat men denkt dat het om eindtekst gaat. Als je iets aanbiedt dat niet in Word staat, is die boodschap snel duidelijk. Lever een PowerPointbestand of Prezi met alle kopjes en kernbeweringen, of gebruik digitaal denkgereedschap als MindManager, Comapping of XMind. Alles werkt, zolang het maar niet aan tekst doet denken.

Zorg ook in deze fase weer dat je van alle belanghebbenden een reactie krijgt. Laat die reacties door de opdrachtgever, of in elk geval door één persoon bij de klant, bundelen. Als er tegenstrijdigheden in zitten, is het de taak van de klant om daar beslissingen over te nemen. Maak in deze fase de inhoud zo helder mogelijk en ga discussie niet uit de weg. Als er onduidelijkheden zijn, kun je ze beter nu aanpakken dan later.

Stap 3: Schrijf en review de concepttekst

De laatste fase ligt voor de hand. Je schrijft een concepttekst en presenteert die voor review en akkoord. Als het goed is, dat wil zeggen als alle betrokkenen echt hebben meegewerkt aan de vorige stap, gaat het commentaar hier vooral over stijl en woordkeuze maar niet meer over concept en inhoud. De investering in tijd en moeite van de vorige stap betaalt zich hier terug.

Een helder proces helpt, ook in de echte wereld

Dat klinkt in theorie allemaal mooi, maar werkt het ook? Meestal wel, soms niet. Er zijn managers en directeuren die zich te belangrijk achten om met ‘halffabricaten’ bezig te zijn. Er zijn mensen die zich niet laten sturen. Er kan onverwacht nieuwe informatie beschikbaar komen. Maar dat zijn gelukkig allemaal uitzonderingen. In mijn ervaring snappen de meeste klanten dat het handig is om van grote lijn naar details te werken en zijn ze blij met de structuur die ik ze bied.

Reacties

Er is één reactie over “Schrijven zonder revisies”

  1. kumar jamdagni (@kumarjamdagni) says: | 13/12/2011 om 10:19

    Ik ben weliswaar geen tekstschrijver, maar jouw advies klinkt als muziek in de oren. Bij sommige vertaal- en redigeeropdrachten is het niet altijd duidelijk wie de doelgroep is of welke stijl gehanteerd moet worden. Een uitgebreide debriefing is misschien overdadig maar een mailtje met een (check)lijst van hoofdpunten is dan vaak voldoende (en werkt vaak ook voor mijzelf verhelderend!).

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.