Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Vrije Universiteit Amsterdam. Op Posted on 27 december, 2011by

Vrijdag voor kerst, een drukte van belang op de Universiteit Leiden. Terwijl Leidse studenten hun laatste studiedeadlines binnen tikken, vinden de allerlaatste lezingen van het VIOT-Congres 2011 plaats.

 

Ook deze laatste dag presenteren verschillende onderzoekers vol overtuiging hun onderzoek. Daarmee passeren verschillende taalkundige onderwerpen de revue. Iedereen probeert het belang van zijn eigen onderzoek aan te tonen. Maar de onderzoekers zijn ook geïnteresseerd in de verhalen van collega-onderzoekers. Deze oprechte interesse wordt duidelijk uit de vele enthousiaste en soms kritische vragen die ze over de presentaties stellen. Verschillende onderzoekers, verschillende invalshoeken, verschillende verhalen, maar uiteindelijk dezelfde overkoepelende interesse in taal en het gebruik daarvan. De strakke organisatie zorgt ervoor dat ook deze laatste dag perfect verloopt. Voor iets meer detail, hieronder de diverse lezingen en de slotlezing over argumentatie van prof. Frans H. van Eemeren in vogelvlucht.

Schrijfvaardigheid: aanleren en meten

We beginnen met het aanleren van een goede schrijfvaardigheid. Prof. Luuk van Waes geeft aan dat er met online leermateriaal beter ingespeeld kan worden op de individuele behoefte van leerlingen en hun leerstijlen. Van Waes laat het digitaal schrijfcentrum zien dat hij heeft ontworpen. Met dit programma kunnen studenten ongestoord hun eigen leerstijl (actief of reflectief) toepassen. De website is zo ingericht dat studenten op een makkelijke manier de theorie, oefeningen en uiteindelijk de eindopdracht kunnen maken. Er blijkt geen verband te zijn tussen leerstijl en tekstkwaliteit. Hiermee biedt het programma dus de ruimte om verschillende leerpaden te bewandelen, zonder dat de kwaliteit van een tekst beïnvloed wordt. Dit zou een mooie aanwinst zijn voor het steeds meer leerling-gerichte onderwijs.

Promovenda Hiske Feenstra worstelt met het betrouwbaar beoordelen van schrijfvaardigheid van leerlingen. De nieuwe methode die ze heeft ontworpen, blijkt significant betrouwbaarder wat betreft schrijfstructuur. Op andere aspecten werkt de methode helaas niet beter dan de vragenlijsten die nu gebruikt worden voor de beoordeling van schrijfvaardigheid. In de discussie komt naar voren dat divers vervolgonderzoek interessant kan zijn om een betrouwbaar beoordelingssysteem te ontwikkelen voor scholen.

Na het heldere verhaal van Feenstra, in begrijpelijke taal en met veel ondersteunende plaatjes, volgt een meer technisch verhaal van dr. Gerben Mulder. Maar daardoor zeker niet minder interessant. Mulder heeft de betrouwbaarheid van M=1 gemeten, wat staat voor het manipuleren van slechts 1 tekst. Aan de hand van de Generaliseerbaarheids-
analyse laat hij zien hoeveel teksten nodig zijn om betrouwbare observaties te kunnen
doen. Om tot de heldere eenvoudige conclusie te komen dat M=1 niet aan te raden is.

Positieve communicatie en begrijpelijke teksten voor laaggeletterden

Dat we graag kijken naar groei of het grootste is al min of meer bekend uit de psychologie. Bij de opdracht om een halfvol glas te overhandigen aan de experimentleider, zal de proefpersoon daarom altijd de helft van het volle glas in het oorspronkelijk lege glas gieten, om dit laatste glas te overhandigen. Terwijl bij de opdracht om een halfleeg glas te overhandigen, hij het glas waar wat uit gegoten wordt zal aanreiken. Bregje Holleman probeert aan te tonen dat dit een taalkundige basis heeft. Ze zegt dat de opdracht ‘het halfvolle glas overhandigen’ aan de basis ligt van de zinsnede ‘een glas vullen’. Die laatste zin wordt dus geinterpreteerd als een leeg glas vullen én overhandigen. Met meerdere onderzoeken laat ze zien dat de zogenaamde frames (bijvoorbeeld halfleeg tegenover halfvol) die wij gebruiken niet equivalent zijn. Je kunt informatie op verschillende manieren formuleren, waardoor het ook verschillende effecten zal hebben.

In een land als Nederland word je gezien als klant van de overheid. Dat betekent dat de overheid haar product en de bediening daarvan ook probeert aan te passen aan de verschillende klanten. Joyce Karreman geeft aan dat verschillende groepen worden buitengesloten omdat ze gegeven informatie minder goed begrijpen. Om een deel van dit probleem op te lossen, heeft ze geprobeerd de website van de Belastingdienst aan te passen om het zo beter begrijpelijk te maken voor laaggeletterden. Ze heeft hierbij rekening gehouden met de EU-richtlijnen voor makkelijk leesbare tekst. Helaas heeft ze geen direct resultaat gevonden. De aangepaste site werkt niet beter voor de laaggeletterden dan de huidige site.

Slotlezing

‘Misschien moet je niet zo veel snoepen. Moet jij zeggen dikzak!’ Door meerdere keren dit snoepvoorbeeld aan te halen, illustreert prof. Frans H. van Eemeren zijn lezing over argumentatie. Met een rustige toon en een zekere uitstraling legt hij in een uurtje uit hoe de dialectische en de retorische benadering van de argumentatie samen kwamen. Hij gaat in op de 2 perspectieven, de retorische en dialectische benadering van argumentatie. Deze werden lang los van elkaar gezien en sloegen daardoor ook hun eigen richting in. Hij linkt nog even naar de onderzoeken over argumentatietheorieën die eerder tijdens de conferentie aan bod kwamen. Uiteindelijk sluit hij af met het belang van (onderzoek naar) de argumentatietheorie. Met ‘daarmee is mijn verhaal rond’ sluit hij de allerlaatste lezing van het VIOT 2011 af.

Tot slot kondigt de spreekmeester nog het laatste ‘kleine onderdeeltje’ aan. Lachend om deze benaming kondigt Dorien van de Mieroop de volgende VIOT-Conferentie aan met de woorden: ‘Hopelijk net zo succesvol’. Aan de locatie zal het volgens haar niet liggen. Universiteit Leuven is de oudste universiteit van België, net zoals de Leidse dat van Nederland is. Sommige liefhebbers sluiten af met een borrel, anderen zijn al onderweg naar het kerstweekend. Maar allemaal weer goed op de hoogte van wat er momenteel speelt in de wereld van het taalgebruik. Boordevol nieuwe ideeën door goede discussies over het eigen onderzoek, of nieuwe inspiratie dankzij de andere onderzoeken.

Meer lezen

Lees alle abstracts van de besproken onderzoeken op de website van VIOT 2011.

Reacties

Geen reacties over “Slot VIOT 2011: over de laatste ontwikkelingen in taalbeheersing”

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.