Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Change aheadVeranderingen binnen organisaties zijn een veelvoorkomende gebeurtenis. Zou intensief taalgebruik in een veranderboodschap voor werknemers iets bijdragen aan het succes van een organisatieverandering? Dit heb ik onderzocht voor mijn afstudeeronderzoek aan de Radboud Universiteit.

De perfecte veranderboodschap (bestaat die?)

Als de perfecte veranderboodschap zou bestaan, dan zouden alle organisatieveranderingen gegarandeerd succesvol zijn. Maar dat punt van perfectie is nog niet bereikt. Organisatieveranderingen falen namelijk nog steeds, bijvoorbeeld door de aanpak of doordat de aanvankelijk beoogde resultaten niet zijn behaald.

De kwaliteit van de veranderboodschap wordt zowel bepaald door de inhoud als door de vormgeving. Wat in een veranderboodschap van het management voor medewerkers moet staan om de betrokkenheid en veranderbereidheid van medewerkers te versterken is al meerdere malen onderzocht. Zo moet onder andere duidelijk zijn dat:

  • de verandering noodzakelijk is
  • het de juiste verandering is
  • het management achter de verandering staat
  • het zeker mogelijk is om de verandering succesvol uit te voeren
  • wat de gevolgen zijn voor de werknemer als de verandering wordt doorgevoerd

Aan welke inhoudseisen een veranderboodschap moet voldoen, is al onderzocht. Maar kan taalintensiteit als stilistisch middel de overtuigingkracht van een veranderboodschap eventueel versterken? Dat is is niet eerder onderzocht.

Intensief taalgebruik: wat doet het met de werknemer?

De juiste keuze van woorden in een veranderboodschap kan een hogere overtuigingskracht hebben op de lezers van de tekst, oftewel de werknemers. Een hoge mate van intensief taalgebruik in een persuasieve boodschap zou er voor zorgen dat de ontvanger van de boodschap eerder bereid is om zijn of haar attitude te veranderen dan wanneer er gebruik wordt gemaakt van laag intensief taalgebruik in de boodschap. Intensiverend taalgebruik is een tekstelement dat kan worden weggelaten of  worden vervangen. Met als resultaat een minder krachtige uiting die in de context relevant blijft.

Intensief taalgebruik heeft naast de attitude ook invloed op de gevoelens van de lezer. Het gebruik van een hoge mate van intensief taalgebruik speelt meer in op emoties dan laag intensief taalgebruik. Het gebruik van taalintensiteit kan worden gezien als een tactiek om een veranderboodschap vorm te geven en zo werknemers te beïnvloeden in het beginstadium van het veranderingsproces.

Een combinatie van taalintensiteit, geloofwaardigheid en betrokkenheid

In mijn afstudeeronderzoek heb ik aanvankelijk een verband gelegd tussen intensief taalgebruik in een
veranderboodschap, de geloofwaardigheid van een direct leidinggevende en de betrokkenheid van werknemers bij een verandering. Deze 3 aspecten zijn volgens eerder onderzoek van invloed op de veranderbereidheid van werknemers. In mijn onderzoek heb ik werknemers gevraagd om een fictieve veranderboodschap te lezen, met daarin intensief taalgebruik of neutraal taalgebruik. Vervolgens heb ik hen een aantal stellingen voorgelegd over hun betrokkenheid bij de verandering, hun veranderbereidheid en hun mening over de geloofwaardigheid van hun eigen direct leidinggevende. De personen die hebben meegedaan aan het onderzoek moesten meer dan 1 jaar werkzaam zijn bij hun huidige werkgever, voor meer dan 20 uur per week, minimaal een mbo-funtie bekleden en niet werkzaam zijn als leidinggevende, maar wel een direct leidinggevende hebben. Deze eisen zijn gesteld om het onderzoek zo representatief mogelijk te laten zijn.

Conclusie

Uit het onderzoek bleek vooral dat het belangrijk is voor een direct leidinggevende om in de ogen van werknemers zo integer mogelijk over te komen, dit zorgt er namelijk voor dat de bereidheid onder medewerkers om de verandering in de organisatie te implementeren hoger is. Een stilistisch middel als taalintensiteit inzetten om de veranderboodschap kracht bij te zetten is uit dit onderzoek niet gebleken als een beïnvloedende factor voor de betrokkenheid bij de verandering of veranderbereidheid van werknemers. Daarnaast bleek dat hoe groter de betrokkenheid van werknemers bij de verandering is, hoe hoger de veranderbereidheid. De betrokkenheid van werknemers bij een verandering is niet zoals werd verwacht te bewerkstelligen via intensief taalgebruik of een hoge geloofwaardigheid van de direct leidinggevende, maar een aantrekkelijke veranderboodschap doet dit wel. Er is namelijk gebleken dat wanneer een veranderboodschap als aantrekkelijk om te lezen werd beoordeeld, werknemers meer betrokken bij de verandering zijn en tevens ook meer bereid zijn om de verandering te implementeren.

Vervolgonderzoek naar schrijfstijl veranderboodschappen

Intensief taalgebruik bleek de betrokkenheid van werknemers bij de voorgestelde verandering en hun veranderbereidheid niet te verhogen. Een reden voor deze uitkomst zou kunnen zijn dat ik in de intensiverende veranderboodschap vooral gebruik heb gemaakt van intensiverende bijwoorden. Andere taalintensiverende elementen, zoals  intensiverende bijvoeglijke naamwoorden of stijlfiguren, zouden wel een effect hebben op bijvoorbeeld de betrokkenheid van werknemers bij een verandering of hun veranderbereidheid.

In eerder onderzoek is nog niet ingegaan op welk effect de schrijfstijl van een veranderboodschap heeft op werknemers in het veranderingsproces. Om de perfecte veranderboodschap te ontwikkelen is qua inhoud wel duidelijk wat er in moet staan, maar wat betreft de vormgeving, oftewel het taalgebruik, kan nog meer onderzoek worden gedaan om de bijdrage van deze factoren aan de perfectie van de veranderboodschap vast te stellen.

Reacties

2 Responses over “Taalintensiteit in een veranderboodschap: effectief of niet?”

  1. […] Source: Door: Marjolein Rozemeijer van Radboud Universiteit Nijmegen. […]

  2. […] Source: Door: Marjolein Rozemeijer van Radboud Universiteit Nijmegen. […]

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.