Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Sabel Communicatie. Op Posted on 2 februari, 2011by

De feitenfilm is een belangrijk communicatiemiddel, waarmee je mensen kunt informeren en activeren. Denk aan bedrijfsfilms, instructiefilms of educatieve films. Het scenario is de basis van een goede film, maar het schrijven ervan is een vak apart. In dit artikel vind je een aantal richtlijnen.

Voor je begint met schrijven

Bepalen van doel en doelgroep

Je wilt een film gaan maken over een bepaald onderwerp. Voor je aan je scenario begint, moet je goed voor ogen hebben wat het doel is van je film: wil je dat de kijker er iets van leert? Wil je hem voor een onderwerp winnen? Of wil je hem aanzetten tot handelen?

Vervolgens moet je weten voor welke doelgroep je de film maakt, zodat je je film hierop kunt afstemmen. Hierbij is het van belang je af te vragen wat de voorkennis van je kijkers is: wat weten zij al over het onderwerp van je film?

Research

Maak je vertrouwd met het onderwerp van je film door er onderzoek naar te doen. Betrek eventueel inhoudsdeskundigen die je hierbij kunnen helpen. En bezoek de locaties waar je je film wilt opnemen, zodat je precies weet wat de mogelijkheden zijn.

Verteltechnieken

Bepaal welke verteltechniek(en) je wilt gebruiken. Je kunt hierbij aan een presentator, een commentatorstem (voice-over) en interviews denken. Ook kun je in een feitenfilm dialogen en geacteerde scènes verwerken. Deze techniek heeft de laagste informatiedichtheid, maar er gaat voor de kijker een grote aantrekkingskracht vanuit. Afwisselend gebruik van verteltechnieken draagt bij aan een levendige film.

Structuur

Net als in een boek bestaat een film uit een begin, midden en einde. Zorg dat in het begin van de film duidelijk wordt wat voor soort film het is en waar hij over gaat. Belangrijk is dat je je kijkers in het begin van je film voor je wint. Anders raken ze hun interesse kwijt. Probeer aan het einde van je verhaal te refereren aan de beginsituatie van het verhaal, zodat je verhaal mooi is afgerond.

Het treatment

Voor je met het scenario aan de slag gaat, kun je eerst een treatment schrijven. Hierin werk je het verhaal van je film zo gedetailleerd mogelijk uit. Laat je creativiteit in de eerste versie de vrije loop en schrijf er lekker op los. Het uitgangspunt is dat het gemakkelijker is achteraf zaken te schrappen dan er later nog belangrijke stukken aan toe te voegen. Het treatment ondersteunt je bij het schrijven van het scenario.

Schrijven van het scenario

Lay out

In een scenario staat:

  • hoe mensen en locaties eruit zien;
  • wat mensen doen en wat er in beeld gebeurt;
  • wat mensen zeggen.

Een scenario is opgedeeld in scènes. Een scène is een eenheid in tijd en plaats en is in theorie op te nemen vanuit 1 camerapositie. Een sequentie kun je zien als een hoofdstuk van een film: opeenvolgende scènes die bij elkaar horen omdat ze samen een verhaal vertellen.

Een scène begint met het noemen van de locatie en de lichtsituatie. Voor een scène die zich binnen afspeelt, gebruik je ‘INT’, voor een buitenscene gebruik je ‘EXT’. Daarachter zet je de locatie (bijvorbeeld ‘tuin’), en daarachter ‘nacht’, ‘dag’ of ‘schemer’.

Een scenario moet goed leesbaar zijn, dus voorkom lange blokken tekst en gebruik veel witregels.

Visueel denken

Bij het schrijven van een scenario is het belangrijk om in beelden te denken. Vertaal abstracte begrippen in concrete, te filmen beelden. Zoek hierbij naar een goede balans tussen beeld en gesproken tekst. Hoe deze balans eruitziet, hangt af van het doel van de film en de doelgroep. Een informatieve film zal meer gesproken tekst bevatten dan een film voor jonge kinderen. Als je gebruikmaakt van een presentator of voice-over, kijk dan uit voor een informatie-overload. De verhouding tussen beeld en commentaar kan daardoor uit balans raken.

Toon

Bepaal de toon van je film. Is de spreekstijl formeel of informeel? Serieus of humoristisch? Gericht op jongeren of op een oudere doelgroep? Als je een keuze hebt gemaakt, zorg dan dat je de gekozen toon de hele film blijft gebruiken.

Gesproken taal

Bij het schrijven van je script moet je in de gaten houden dat de tekst uitgesproken wordt. Het is dus anders dan geschreven taal. De kijker kan de uitgesproken tekst niet teruglezen en deze moet daarom direct begrepen worden. Regels hierbij zijn:

  • Gebruik korte en actieve zinnen;
  • Vermijd tussenzinnen en tangconstructies;
  • Vervang waar het kan zelfstandig naamwoorden voor werkwoorden;
  • Vermijd vreemde woorden en jargon.

Dialogen hoeven grammaticaal niet altijd correct te zijn. Omdat mensen hun zinnen niet altijd afmaken of soms woorden weglaten, is het realistisch om deze spreektaal ook in je dialogen te laten terugkomen. De tekst van de voice-over of presentator moet je natuurlijk wel correct schrijven.

Om na te gaan of een tekst uitspreekbaar is en begrijpelijk, kun je de tekst hardop voorlezen. Ook kun je de tekst opnemen en afluisteren om dit na te gaan.

Interview

Een interview hoef je niet helemaal uit te werken in je scenario. Je bereidt de hoofdlijnen voor: wat is het doel van het gesprek? Waar vindt het plaats? Vervolgens stel je vragen op. Door het interview vooraf alvast met de geïnterviewde door te nemen, kun je de vragen en antwoorden op elkaar afstemmen. Je kunt zo bepalen of je vragen hebt die overbodig zijn, of dat er aanvullende vragen nodig zijn. De geïnterviewde weet zo ook wat hij kan verwachten en zich voorbereiden op zijn antwoorden.

Oefening baart kunst

In dit artikel heb ik een aantal belangrijke richtlijnen voor scenarioschrijven belicht, maar hierover is natuurlijk nog veel meer te vertellen. Voor je aan de slag gaat, is het als beginnend scenarioschrijver daarom handig je goed in te lezen. Er is genoeg literatuur te vinden over scenarioschrijven. Verder is het een kwestie van ervaring: oefening baart kunst.

Bronnen:

Reacties

2 Responses over “Tips voor het schrijven van een scenario”

  1. Rina says: | 13/08/2011 om 17:13

    Beste schrijver,

    Bedankt voor deze tekst, daar kan ik met mijn fictieopdracht voor de vierde klas van onze school wat mee.
    Super!

  2. […] Bedenk en omschrijf de omgeving voor het  scenario. […]

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.