Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Marjolein Sintenie. Op Posted on 14 mei, 2012by

Twitter is een mooi medium, maar wat doet het eigenlijk met je taalgebruik? Moeten we vrezen voor een overheersing van de zogenoemde Twittertaal? Nee! Heeft Twitter dan een positief effect op ons taalgebruik? Ja! Twitteraars blijken beter te zijn in het samenvatten van teksten.

140 tekens is niet veel

Ken je dat? In je brein ontpopt zich een interessante gedachtegang die je wilt verwoorden in een mooie tweet, maar je hebt niet genoeg leestekens om je boodschap via het beperkende medium over te brengen. Want vergis je niet, 140 leestekens is niet veel. Even ter vergelijking: een sms’je is met zijn 160 leestekens nog langer dan een tweet. Je kunt in zo’n geval een aantal dingen doen: je boodschap in meerdere tweets versturen, flink schrappen of afkorten. Maar dat laatste doet veel taalneuroten een beetje pijn in het hart. Daarom is het de kunst om toch in correct Nederlands je boodschap over te brengen in die krappe 140 leestekens. Op zoek naar synoniemen en schrap de overbodige woorden.

Schrijven en schrappen

In mijn afstudeeronderzoek (maart 2012) naar het effect van Twitter op het taalgebruik heb ik twitteraars en niet-twitteraarsTwitterstatus gevraagd een tekst van 233 woorden (1.306 leestekens) samen te vatten in 140 leestekens. Je zou zeggen dat twitteraars inmiddels wel gewend moeten zijn aan die beperkende factor van Twitter. Maar bij beide groepen hielden evenveel mensen (23,3%) zich niet aan deze 140 leestekens. Waar sommigen net te veel tekens hadden, hadden anderen zelfs samenvattingen van rond de 255 leestekens.

Maar voor ze aan deze samenvattingstest begonnen, beantwoordden de twitteraars de vraag: ‘Vindt u het lastig om tweets in 140 tekens samen te vatten?’. 17,6% gaf aan het elke keer weer een hele opgave te vinden. Terwijl in het geval van de samenvattingsopdracht blijkt dat ruim 23% zich niet aan de leestekenlimiet kon houden. Goed, twitteraars en niet-twitteraars vinden het dus allemaal even lastig om zich aan die limiet te houden. Maar welke groep scoort beter met de inhoud van de tweets? Dat zijn de twitteraars. Bij deze groep liet slechts 6,6% het allerbelangrijkste van het verhaal achterwege. Bij de niet-twitteraars was dit 16,6%.

Qua taalgebruik was het bij beide groepen absoluut niet foutloos, maar toch maakten de niet-twitteraars duidelijk meer spelfouten dan de twitteraars. Daarnaast werd er ook meer afgekort door de niet-twitteraars. En dan gaat het hier niet over gangbare afkortingen, zoals ‘jl.’ en ‘o.a.’, maar ‘dage’ of ‘dgn’ in plaats van dagen. Twitteraars gaan dus over het algemeen zorgvuldiger met hun
woordkeuze om en hebben beter inzicht in wat wel en wat niet belangrijk is om te vermelden in de beperkte ruimte die ze hebben. In dat opzicht kun je dus beweren dat Twitter een positief effect heeft op het taalgebruik.

Twittertaal

Taal heeft de afgelopen eeuwen al veel veranderingen doorgemaakt, die verandering is nog steeds gaande. Dit is niet tegen te houden en al helemaal niet te sturen. Een belangrijk kenmerk van Twittertaal is het gebruiken van cijfers. Denk hierbij aan de bekende afkortingen ‘w8’ (wacht), ‘suc6’ (succes) en ‘W817’ (wacht eens even). Daarnaast worden er regelmatig letters weggelaten die je (in de spreektaal) niet hoort. Zoals ‘Ik ben aan het ete’ en ‘We fietse naar huis’. Maar moeten we nu bang zijn dat deze Twittertaal straks ook in formele situaties gebruikt wordt? Sluiten we straks zakelijke e-mails af met ‘Xxx’, of schrijven we straks overal hashtags om het onderwerp aan te duiden? En wordt straks bijna alles afgekort? Het zijn vragen waar menig taalliefhebber zich zorgen over maakt.

Fokke en SukkeHet merendeel (62,4%) van de ondervraagde twitteraars zegt nooit Twittertaal te gebruiken in formele situaties. 9,3% geeft toe dat dit hem of haar wel eens per ongeluk overkomt, maar weet zichzelf vaak op het laatste moment te verbeteren. Ruim 28% zegt dit wel regelmatig te doen. Zo gebruiken veel mensen wel smileys en afkortingen in zakelijke e-mails naar collega’s en contactpersonen die zij regelmatig spreken, maar bij echt formele mails doen ze dit vrijwel nooit en schrijven ze alles voluit.

Maar liefst 88% vindt het ergerlijk als ze een afkorting zoals ‘ff’ (even) tegenkomen in een formele situatie. “Ik vind het ongepast en krijg de indruk dat er geen zorg aan is besteed” is hierbij een veelvoorkomend argument. De één vindt overigens een smiley vervelender dan een afkorting, de ander vindt juist het tegenovergestelde irritanter. De overige 12% zegt er totaal geen problemen mee te hebben en maakt zich bijvoorbeeld drukker om spelfouten of het maakt hem zelfs helemaal niks uit. ‘Hebben ze daar dan echt geen problemen mee?’ hoor ik je al denken.“Nee hoor, dat vind ik niet zo erg. Zolang ik weet wat er bedoeld wordt vind ik het goed”, aldus een van de respondenten die blijkbaar weinig om de Nederlandse taal geeft.

Toekomst van het Nederlands

Er zijn zelfs taalwetenschappers die van mening zijn dat Twittertaal een verrijking is voor de Nederlandse taal. Een van die taalwetenschappers is Hans Bennis, hoogleraar Taalvariatie aan de Universiteit van Amsterdam en directeur van het Meertens Instituut. Volgens hem moeten we de Twittertaal, of het ‘Korterlands’ zoals hij het noemt, juist omarmen. “Spelen met taal is grappig en fascinerend”, aldus Bennis in De Volkskrant (februari 2012). “We maken ons zorgen over deze nieuwe taal, maar om op een creatieve manier met taal om te kunnen gaan, moet je de basis kennen. Afkortingen hebben een eigen grammatica. Dat is niet slordig of onjuist, het is een extra grammatica”, vindt Bennis. Hij beweert dat het ontwikkelen van een nieuwe taal je juist bewust maakt van taal. Volgens Bennis hoeven we overigens niet bang te zijn dat jongeren deze taal ook op school zullen gebruiken “Kinderen kunnen de talen prima uit elkaar halen. Sommige kinderen spreken en schrijven 3 talen. Een kind leert het wel, daar maak ik me geen zorgen over.”

Taalpuristen kunnen dus weer opgelucht ademhalen. Ja, de taal zal altijd blijven veranderen. Er zullen in de toekomst nieuwe woorden bij komen en er zullen woorden verdwijnen, maar we hoeven niet bang te zijn dat we over 20 jaar alleen nog maar met cijfers, letters, smileys en hashtags communiceren.

Reacties

5 Responses over “Twitter is goed voor het taalgebruik”

  1. Interessant artikel en leuk om te zien dat mijn vermoeden, waarover ik vorig jaar een artikeltje schreef op Taalschrift (ik heb de link onder ‘website’ geplakt), een wetenschappelijke onderbouwing heeft gekregen. Ik denk overigens wel dat er verschillen zullen zijn tussen verschillende doelgroepen: jong vs. oud(er), beroepsmatig vs. privé.

  2. Twittertaal zie ik eigenlijk nooit gebruikt worden in formele situaties, hoewel we in ‘webredactiemail’ weleens hashtags gebruiken naar elkaar. Maar meer als grappige aanvulling dan serieus. Ik heb er dan ook absoluut geen problemen mee. Waar ik wél problemen mee heb, is MSN-taal. Mensen die postings neerplempen waarin hoofd- en kleinne letters elkaar afwisselen, zodat je teksten krijgt als:
    “iK eN mE vRiEnD wOuEn..” blablabla. Zo iemand kan ik met de beste wil van de wereld niet serieus nemen, sorry.

  3. […] volledige artikel kan je lezen op Tekstblog. Share this:Vind ik leuk:LikeWees de eerste om post te […]

  4. Zeker een zeer interessant artikel, heb hier zelf ook al eens over nagedacht en hier een artikel over geschreven, echter zonder dergelijk uitgebreid onderzoek. Ik ben toch van mening dat Twitter wel degelijk een negatieve invloed heeft op taal. Alles moet steeds sneller en korter, waardoor mensen vaak woorden weglaten of woorden korter maken waardoor deze fout gespeld zijn. Zeker bij de jeugd denk ik dat dit een negatieve invloed heeft omdat bij hen de taal er nog niet helemaal ingeslepen is en zij leren het daardoor geheel verkeerd aan. Maar afijn, mocht u het hier niet mee eens zijn, of dit kunnen weerleggen, dan hoor ik graag uw reactie!

  5. […] Door: Marjolein Sintenie van Marjolein Sintenie […]

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.