Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Hand die een kaartje vasthoudt, waarop 'personeel gezocht' staatAfgaand op de eisen die in vacatureteksten aan sollicitanten worden gesteld, lijkt de arbeidsmarkt exclusief bestemd voor supermensen. Sollicitanten moeten voldoen aan een indrukwekkende lijst competenties en karaktereigenschappen – steevast aangevoerd door eisen als ‘enthousiast’, ‘energiek’ en ‘gedreven’. Voor de gewone sterveling lijkt geen plaats te zijn. Door massaal dezelfde – hoge – eisen te vermelden in vacatureteksten, doen organisaties ook zichzelf flink tekort.

Authenticiteit: zijn wie je bent

De ruim 7 miljoen Nederlanders die samen onze beroepsbevolking vormen, zijn qua eigenschappen moeilijk over één kam te scheren. Introvert, extravert, verlegen, assertief, rustig, actief, groepsmens, einzelgänger; zoveel mensen, zoveel karaktertrekken. Goede én minder goede. Doorgaans is dit geen enkel probleem. Sterker nog: als er vandaag de dag ergens nadruk op wordt gelegd, is het wel op het belang van ‘jezelf zijn’, oftewel authenticiteit. Worden wie we zijn, met al onze (eigen)aardigheden: is dat niet het mooiste wat we kunnen bereiken?

Standaard eisenpakket

Niet in de ogen van werkgevers, zo getuigt de eenheidsworst aan vacatureteksten waarvan organisaties zich over het algemeen bedienen. Want of het nu gaat om een gemeente, een ingenieursbureau, een technisch bedrijf of een accountantskantoor: vrijwel zonder uitzondering dient het nieuwe staflid actief, enthousiast, energiek, dynamisch, flexibel, gedreven en proactief te zijn. Daarnaast moet een toekomstige werknemer ook nog eens zelfstandig en in teamverband functioneren en beschikken over uitstekende mondelinge en schriftelijke communicatieve vaardigheden. En zo gaat de lijst met eisen maar door.

Cartoon Fokke & Sukke: bij het stellen van hoge eisen aan sollicitanten, komen werkgevers nogal eens bedrogen uit.

Voor de doorsnee sterveling lijkt geen plaats. Laat staan voor de verlegen, introverte, terughoudende of kat-uit-de-boom kijkende werknemers. Organisaties – die toch hun bestaansrecht vaak danken aan hun onderscheidend en innovatief vermogen – nemen als het gaat om vacatureteksten steevast hun toevlucht tot hetzelfde eisenpakket. Waarvan de concurrent zich overigens ook bedient. Alle originaliteit en authenticiteit waar organisaties prat op gaan, verdwijnen plotseling als sneeuw voor de zon.

De ideale werknemer bestaat niet

Met de huidige vacatureteksten doen werkgevers zichzelf echter ernstig tekort, en wel om 2 redenen. In de eerste plaats omdat de supermens die voldoet aan de ellenlange lijst van eisen nog geboren worden. Dat concludeerde arbeidsmarktcommunicatiebureau Campaign Group naar aanleiding van haar vacaturetestdagen. Het door werkgevers zo felbegeerde schaap met de vijf poten bestaat namelijk niet. Het enige dat organisaties met veeleisende teksten bereiken, is dat ze potentiële sollicitanten afschrikken. ‘Natuurlijk wil iedere werkgever de beste kandidaat binnenhalen, maar hij moet wel reëel blijven’, schrijft Campaign Group op haar website. Als een werkgever zichzelf tenslotte de eerlijke vraag stelt of een huidige medewerker over alle gestelde eisen beschikt moet deze hier hoogstwaarschijnlijk ‘nee’ op antwoorden.

Diversiteit op de werkvloer

Een tweede reden waarom bedrijven er beter aan zouden doen in hun vacatureteksten wat origineler uit de hoek te komen, is het belang van diversiteit op de werkvloer. We zijn van nature geneigd ons verbonden te voelen met mensen die op ons lijken, waardoor we tijdens de eerste ontmoeting al een klik voelen. Werkgevers zijn daarop geen uitzondering. Niet voor niets wordt vaak in de 5 minuten tussen het handen schudden en de wandeling naar de ruimte waar het gesprek zal plaatsvinden de eerste indruk van de kandidaat vastgesteld. Met het oog op het belang van een goede onderlinge verstandhouding bij het personeel, is het dan ook best begrijpelijk dat werkgevers zoeken naar persoonlijkheden die lijken op huidige werknemers. Maar bij dit ‘klonen’ zijn organisaties  helemaal niet gebaat.

Breed scala aan persoonlijkheden zorgt voor effectiviteit

Onderzoek van psycholoog Meredith Belbin (1998) wees uit dat de effectiviteit van teams binnen organisaties valt of staat met hun diversiteit. In een team is dus niet alleen plaats voor de energieke, enthousiaste netwerker, maar ook voor de bedachtzame observant. Voor de zeer georganiseerde bedrijfsman, maar ook voor Gekleurde papieren poppetjes in een kringhet creatief doch weinig sociaal genie. Door cliché-eisen op te nemen in hun vacatureteksten, kunnen werkgevers diversiteit wel op hun buik schrijven. Het is zelfs denkbaar dat de teksten afschrikkend werken en de organisatie wellicht de beste kandidaat voor de functie misloopt. Ik kan mij namelijk niet voorstellen dat verlegen, introverte en bedachtzame mensen zich aangetrokken voelen tot een vacature waarin louter gevraagd wordt naar energieke, assertieve enthousiastelingen.

Eerst analyseren, dan schrijven

Voordat organisaties een vacaturetekst opstellen, moeten ze eerst kritisch kijken naar de samenstelling van het huidige team. Aan de hand daarvan kunnen ze bepalen welk type persoonlijkheid een goede toevoeging zou kunnen vormen op het team. Ze kunnen vervolgens een vacaturetekst schrijven waaruit realistische verwachtingen spreken. Dat zou leiden tot een toename van gevraagde competenties, zoals bescheidenheid, introversie en bedachtzaamheid in vacatureteksten.

Ik kijk in ieder geval uit naar de organisatie die hierin de primeur zal hebben. Bijkomend voordeel voor de organisatie die durft: de vacature zal qua tekst beslist opvallen en de aandacht trekken, wat het authentieke imago ten goede komt. En laten we eerlijk zijn: dat is uiteindelijk toch ook wat organisaties het liefste willen.

Verder lezen

  • Belbin, M. R. (1998). Teamrollen op het werk. Den Haag: Academic Services.

 

Reacties

Geen reacties over “Vacaturetaal ondermijnt diversiteit op de werkvloer”

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.