Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Radboud Universiteit Nijmegen. Op Posted on 30 september, 2010by

Nadenken over het gebruik van intensieve taalEen boodschap brengen kan op verschillende manieren. Eén daarvan is door geïntensiveerde taal te gebruiken, een veelgebruikt stijlelement voor gesproken en geschreven teksten. Met geïntensiveerde taal zet de afzender zijn boodschap extra kracht bij door voor bepaalde woorden te kiezen. Maar hoe effectief is dat eigenlijk? Dat hangt van verschillende factoren af. Radboud Universiteit Nijmegen onderzoekt ze.

Geïntensiveerd taalgebruik in verschillende contexten

  • Een columnist: ‘Car-spotten via sms is echt klinkklare kul.’
  • Een politicus: ‘Ik vind de minister knettergek.’
  • Een recensent: ‘Het is een supermusical met prachtige muziek en decors!’
  • Een nieuwslezer: ‘Analisten waren niet onaangenaam verrast door Alpha’s goede resultaten.’

Het nut van taalintensiteit: een overtuigendere boodschap

Bovenstaande uitspraken zijn uiteenlopend en komen in totaal verschillende contexten voor. In de Tweede Kamer, op internet, in de krant en op het journaal. Toch hebben ze iets met elkaar gemeen: de stijl. De sprekers en schrijvers hebben bewust voor specifieke woorden of woorddelen gekozen om hun boodschap te brengen. De sms-dienst is geen onzin maar klinkklare kul, de minister is niet raar maar knettergek, de musical was meer dan gewoon (super) en de decors meer dan mooi (prachtig). De nieuwslezer ten slotte maakt een understatement met de afzwakker niet onaangenaam; de analisten waren natuurlijk zeer aangenaam verrast.

Waarom passen sprekers en schrijvers deze stijl – taalintensiteit genoemd – toe? Ze willen er hun boodschap extra kracht mee bijzetten zodat ze overtuigender worden. Dat kan op een vrij subtiele manier (niet onaangenaam) of juist opvallend (knettergek). Toepassing ervan kan daardoor in verschillende contexten. Niet alleen in persuasieve teksten als columns en recensies, maar ook in persberichten komen taalintensiveerders voor. Zijn de gebruikte intensiveerders subtiel, dan komen de berichten vrijwel altijd ongewijzigd in de krant. Een handige manier voor organisaties dus om vrij objectieve teksten als persberichten toch te versterken.

Effect van geïntensiveerde taal

Is een boodschap met deze krachtige taal ook daadwerkelijk overtuigender en wordt de bron geloofwaardiger? In het algemeen: ja. Maar het effect hangt van verschillende factoren af, zo bleek afgelopen decennia uit diverse wetenschappelijke onderzoeken. Taalintensiteit is een sterk middel als:

  • het gebruik van geïntensiveerde taal tussen bron en ontvanger op hetzelfde niveau is
  • de relatie tussen bron en ontvanger al goed is en de ontvanger dus dichtbij de bron staat
  • de ontvanger niet bang of ongerust is over het onderwerp
    de ontvanger de competentie van de bron hoog inschat
  • het taalgebruik van de bron overeenkomt met de verwachtingen van de ontvanger
  • het taalgebruik past bij het documenttype of de situatie

Meer onderzoek

Geïntensiveerd taalgebruik lijkt dus voor veel sprekers en schrijvers een subtiele manier te zijn om de ander te overtuigen. Maar als we de onderzoeken nauwkeuriger bekijken, zien we dat er verschillende opvattingen bestaan over het begrip taalintensiteit en de toepassing ervan in teksten. Kijken we op woordniveau (heel erg, fantastisch, knettergek, schransen in plaats van eten) of ook naar stijlelementen als ironie, beeldspraak en metaforen? Hoe wordt taalintensiteit toegepast in Nederlandse (geschreven) teksten? Is er een verschil in taalgebruik tussen genres, digitale en papieren artikelen en professionele en amateurschrijvers? Dat onderzoek ik komende jaren in mijn promotieonderzoek aan de Radboud Universiteit. Wat zijn jullie ervaringen en verwachtingen?

[deze blog verscheen ook op c.comm]

Reacties

2 Responses over “Van klinkklare kul tot knettergek: geïntensiveerd taalgebruik”

  1. Intensief schrijven is een mooie manier om boodschappen subtiel kracht bij te zetten. Wat ik mij vooral afvraag is: werkt het altijd, of is er een doelgroep die hier juist op afknapt? Zijn er do’s en don’ts te vinden en te onderbouwen?

  2. […] Intensief taalgebruik, ook wel wervend taalgebruik genoemd, blijkt een doeltreffend middel.  Voorbeelden hiervan zijn: […]

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.