Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Jong en je wil wat. Op Posted on 17 december, 2010by

Woorden Lauwe shitFf, BFF, w8, egt, hvj, sgool, brb. Tjap, swa, gruwelijk, respect, pattas, ewa. Straattaal, MSN-taal en sms-taal zijn allemaal vormen van jongerentaal. Vrijwel iedere jongere is er bekend mee, maar wat doen deze vormen van taal met het Nederlands? Zorgen ze voor verloedering van de taal, of zijn ze juist een verrijking?

Ontstaan jongerentaal

Kennislink geeft een heldere definitie van jongerentaal. Deze taal bestaat sinds de jaren ’60. Voor die tijd was je kind, of je was volwassen. De term jongeren bestond nog niet. Kinderen gingen niet naar school of slechts een korte tijd. In de jaren ’60 werd de leerplichtwet verlengd, met als gevolg dat jongeren meer tijd met elkaar doorbrachten. Jongeren gingen niet alleen naar de basisschool, maar ook naar de middelbare school. Hierdoor ontstond een jongerencultuur met een bijbehorende jongerentaal.

Jongeren zijn taalveranderaars

Jongerentaal is een taalvorm die jongeren zelf bedenken. Hieronder vallen straattaal, MSN-taal en sms-taal. Deze vormen van jongerentaal verschillen wel van elkaar:

  • Bij straattaal gaat het om markeringen waarmee je je ondsms-taal in een smsjeerscheidt van de groep, zegt taalkundige Vincent de Rooij in een artikel van de Volkskrant.
  • Bij sms’en gaat het vooral om afkortingen zoals ff (even) en idd (inderdaad), er kunnen nou eenmaal 160 tekens in een smsje.
  • MSN-taal gaat vooral om snel typen, het gebruik van emoticons of smileys en bijvoorbeeld cijfers in plaats van letters (n8 in plaats van nacht, 3 in plaats van de letter E).

Jongeren zijn de grootste taalveranderaars

Jongerentaal staat niet stil en is altijd in beweging. Iedere vriendengroep heeft weer andere woorden en ook muziek heeft een grote invloed op de jongerentaal. Het creëren van een eigen taal heeft alles te maken met het verlangen naar een identiteit en ergens bij willen horen. Wie de taal meester is, hoort erbij. Met hun eigen taal onderscheiden jongeren zich ook van volwassenen. In mijn vorige artikel schreef ik al dat volwassene vooral geen jongerentaal moeten gebruiken wanneer ze communiceren met jongeren.

Verloedering

Regelmatig verschijnen er nieuwsberichten over taalverloedering, zoals ‘Het Nederlands staat onder druk’. De Volkskrant schreef in 2005 het volgende:

“De Vries ziet, behalve het Engels, nog een bedreiging voor het Nederlands: de opkomst van de zogeheten sms-taal onder jongeren. ‘Vooral uit het voortgezet onderwijs krijg ik daar veel klachten over. Jongeren pikken een mengelmoestaal op die in de populaire media wordt gebruikt. Dan is het voor leraren heel lastig om ze het Nederlands weer goed aan te leren’.”

Maar is het ook waar? Dat jongerentaal, waaronder sms-taal, het Nederlands verwoest en verloedert? Kunnen jongeren geen onderscheid  maken tussen de taal die ze gebruiken onder vrienden en die ze bijvoorbeeld op school moeten gebruiken?

Uit onderzoek van NJR en de Nederlandse Taalunie, gepubliceerd in april 2009, blijkt dat jongeren de Nederlandse taal wel degelijk belangrijk vinden. Alleen gaan ze er anders mee om dan vorige generaties. Jongeren gebruiken Nederlandse taal vooral functioneel.

Zorgvuldig spreken en schrijven, alleen als het moetdeel uit sollicitatiebrief

9 op de 10 Nederlandse jongeren vindt correct spreken en schrijven alleen belangrijk als het noodzakelijk is, bijvoorbeeld in formele situatie of in gesprek met volwassenen. 92% vindt het belangrijk goed te spreken tijdens een spreekbeurt en 96% tijdens een sollicitatie. Als het gaat om schrijven, vindt 94% van de jongeren het belangrijk om correct Nederlands te schrijven in een verslag of sollicitatiebrief.

Wim Daniëls, taalkundige, vertelt in een aflevering van Klokhuis over jongerentaal dat de meeste jongeren MSN-taal, sms-taal en straattaal goed kunnen onderscheiden van taal die op school geschreven moet worden. René Appel,  taalkundige op het gebied van straat- en jongerentaal, bevestigt dit: “Jongeren- en straattaal heeft niks te maken met geringe taalvaardigheid”. In zijn onderzoek kwam naar voren dat juist jongeren die de Nederlandse taal goed beheersen inventief straattaal gebruiken.

Jongeren houden rekening met de ontvanger

Tot slot stemmen jongeren hun taalgebruik af op de ontvanger. Tegen volwassenen, bijvoorbeeld vreemden en leraren, praten zij beleefd. Onder vrienden komt de straattaal naar boven. Hierin zie je het functionele gebruik van de Nederlandse taal terugkomen. Al zul je als leraar, opvoeder of ouder ook regelmatig straattermen horen.

Jongerentaal vervangt het Nederlands niet

woordenboek voor sms-taalJongerentaal lijkt dus geen bedreiging voor de Nederlandse taal. Dat vindt ook taalkundigeVivien Waszink. Jongerentaal haalt namelijk nooit het woordenboek. Een straattaalwoord maakt alleen kans opgenomen te worden in de Van Dale als grote groepen mensen het woord overnemen.

Bewust van jongerentaal

Als je alles op een rijtje zet, zijn jongeren zich ervan bewust wanneer ze jongerentaal gebruiken. Ze beseffen dat die niet in iedere situatie te gebruiken is. Jongeren vinden de Nederlandse taal belangrijk en ze kunnen jongerentaal prima scheiden van Algemeen Beschaafd Nederlands (ABN). Daarnaast is jongerentaal van korte duur en het verandert snel. Een jongerenwoord zal dus niet snel blijvend in de Nederlandse taal terug te vinden zijn. Jongerentaal is daarmee een verrijking en aanvulling van de Nederlandse taal, geen vervanging. En zo zien jongeren het zelf ook.

Verder lezen

Reacties

7 Responses over “Verwoest jongerentaal het Nederlands?”

  1. Taal is een gebruiksvoorwerp.
    En helaas voor puristen is taal open source.

  2. […] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Floor van Riet en Arjen Wapenaar, Tekstblog. Tekstblog heeft gezegd: Is #jongerentaal verrijkend of juist bedreigend voor het #Nederlands? http://bit.ly/enjeQj […]

  3. Hoe kan taal nou bedreiegend voor taal zjin? Taal verandert en als dat proces stopt is de taal dood.

    Wie probeert verandering in een taal tegen te houden houdt niet van die taal.

  4. […] Lees hier verder Share/Bookmark blog comments powered by Disqus /* […]

  5. Eens met Marjolein! Leuk artikel Nina!

  6. Ben het helemaal met jullie eens, Aartjan & Marjolein! Taal is dynamisch, gelukkig.

    @Paul: Bedankt!

  7. Piet de hors says: | 21/05/2013 om 14:50

    Straattaal verwoest het mooie nederlands

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.