Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Vrije Universiteit Amsterdam. Op Posted on 23 december, 2011by

Het is even zoeken, maar dan heb je ook wat! Na 2 keer onbewust voorbij het Academisch gebouw van de Universiteit Leiden te zijn gelopen, kwam ik er eindelijk achter dat dáár de plenaire lezing van de VIOT-Conferentie zou zijn. Jas ophangen, 2 trappen op, zaal binnen, 09:32: VIOT dag 2 kan beginnen!

Onderwerpen die op de tweede dag van de VIOT-Conferentie in Leiden aan bod kwamen, zijn onder meer schrijfvaardigheid, gezondheidsvoorlichting en gedragsverandering. In dit verslag vind je 5 adviezen op basis van de besproken onderzoeken.

Advies 1: Bereid je presentatie goed voor

Het klinkt logisch om je presentatie goed voor te bereiden; toch blijkt dat zelfs voor sommige professoren nog lastig. Maarten Mous had op zich een leuk onderwerp voor zijn plenaire lezing: taalvariatie in Tanzania. In een mooie collegezaal sprak hij een 50-tal bezoekers toe over argumentatie, gespreksanalyse en beleefdheid in het Oost-Afrikaanse land. Door gerommel met filmpjes en een nauwelijks gestructureerde PowerPoint-presentatie bleef er echter maar weinig van hangen. De vele taalfouten op de sheets (‘gesprekstrategie’, ‘gedistancieerd’, ‘compromiteren’ etc.) waren bovendien niet nodig geweest. Dus structureer je presentatie, bedenk van tevoren welke filmfragmenten je laat zien en check je spelling!

Advies 2: Structureer je adviesrapport volgens het piramideprincipe

Schrijf je een adviesrapport? Dan is het volgens tekstadviseur Louise Cornelis handig om deze op te bouwen volgens het piramideprincipe. Dit is de tegenhanger van het methodologische verslag, dat in de wetenschap standaard is. In een zaaltje bovenin het Lipsiusgebouw legt ze de belangrijkste kenmerken van het piramideprincipe uit:piramide van Austerlitz

  • Zet de hoofdboodschap voorop;
  • Maak de inhoudsopgave zo, dat hij leest als een samenvatting. Dat betekent dat elke paragraaf een apart onderdeel van het advies inhoudt;
  • Bespreek niet je hele methodologie, maar voeg deze toe als bijlage.

Uit haar onderzoek naar de effectiviteit van dit piramideprincipe bleek dat lezers de structuur vaak niet snappen. Ze zijn zo gewend aan de conventies van wetenschappelijk opgebouwde rapporten, dat de piramidestructuur onduidelijk voor ze is. Toch zou deze structuur veel voordelen op kunnen leveren, omdat lezers direct een overzicht krijgen de hoofdboodschap en de belangrijkste adviezen. Louise raadt dan ook aan om je lezer of klant eerst vertrouwd te maken met de piramidestructuur voordat je je rapport zo presenteert. Snapt de klant het echt niet, schrijf dan een rapport op de ‘oude’ manier. Je schrijft toch voor je doelgroep, niet voor jezelf.

Advies 3: Gebruik narratieve ‘gain’teksten in gezondheidscommunicatie

sigarettenpakje met fear appealHet derde advies is gebaseerd op een onderzoek van Puck van Soest en dr. Luuk Lagerwerf. Zij onderzochten de invloed van tekstgenre en –frame op onbewuste eigen effectiviteit bij lezers. In gezondheidscommunicatie worden vaak fear appeals ingezet: bangmakers met als doel gedragsverandering van de lezer. Denk bijvoorbeeld aan de teksten op sigarettenpakjes. Belangrijk bij deze fear appeals is dat de lezer gelooft dat hij controle heeft over zijn gedrag (eigen effectiviteit). De vraag die Luuk en Puck zich hebben gesteld, is of tekstgenre en –frame die bewuste of onbewuste eigen effectiviteit kan beïnvloeden.

In hun onderzoek testten ze 12 teksten over 3 gezondheidsonderwerpen. De uitkomst: narratieve ‘gain’teksten hebben een positieve invloed op de onbewust ervaren eigen effectiviteit. Schrijf je gezondheidstekst dus als een narratief (verhalend), en in een gainframe (er valt winst te behalen), dan ervaren je lezers meer eigen effectiviteit. Lees meer over framing in een eerder artikel van Puck .

Advies 4: Gebruik self-efficacy en perceived similarity tegelijk

Leuk advies, maar wat houden die termen in? Self-efficacy is dezelfde eigen-effectiviteit als beschreven in advies 3, dus iemands overtuiging dat hij zijn eigen gedrag kan controleren. Perceived similarity betekent letterlijk ‘waargenomen gelijkenis’. Deze 2 concepten moet je volgens dr. Lettica Hustinx tegelijk gebruiken, wil je jongeren overhalen om ongezond gedrag te veranderen. Ze manipuleerde voorbeeldverhaaltjes waarin een hoofdpersoon vertelde over zijn drugsgebruik. Dit verhaaltje werd verteld in verschillende vormen:

  1. De hoofdpersoon was in staat te stoppen (eigen-effectiviteit), en leek op de doelgroep (perceived similarity)
  2. De hoofdpersoon was in staat te stoppen, en leek niet op de doelgroep
  3. De hoofdpersoon was niet in staat te stoppen, en leek op de doelgroep
  4. De hoofdpersoon was niet in staat te stoppen, en leek niet op de doelgroep

Zoals verwacht, werkte conditie 1 het beste bij intenties van de jongeren om te stoppen. Wil je jongeren dus overhalen om ongezond gedrag te stoppen of te verminderen? Gebruik dan een verhaaltje met een hoofdpersoon die op ze lijkt, en die in staat is om te stoppen.

Advies 5: Ga ook naar de VIOT-Conferentie

En dan mijn laatste advies: ga ook naar de VIOT-Conferentie als je de kans krijgt. Het is een enorm leerzaam en inspirerend congres met veel variatie: met zo’n 40 lezingen per dag zit er altijd wel wat leuks bij. Bovendien krijg je de kans om alle onderzoekers die je normaal misschien alleen uit boeken kent, in het echt te zien of ontmoeten. Voor vandaag ben je misschien te laat, maar de volgende conferentie wordt vast weer op Tekstblog aangekondigd!

Meer lezen

Lees alle abstracts van de besproken onderzoeken op de website van de conferentie.

Reacties

Er is één reactie over “VIOT dag 2: 5 adviezen voor betere communicatie”

  1. […] Leuk: onze lezing van donderdag wordt als één van de vijf adviezen genoemd op Tekstblog: http://www.tekstblog.nl/viot-dag-2-5-adviezen-voor-betere-communicatie/ […]

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.