Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Radboud Universiteit Nijmegen. Op Posted on 5 november, 2010by

Man leest krantPersberichten, een handig en voordelig middel om onder de aandacht te komen van een groot publiek. Bedrijven, maar vooral overheden, maken er dan ook veelvuldig gebruik van. Hoewel redacties informatieve teksten eisen, wil de afzender vaak zijn lezers overtuigen of aanzetten tot actie. Hoe krijg je dit in je tekst voor elkaar zonder dat deze een reclame-uiting wordt? Geïntensiveerd taalgebruik blijkt effectief.

Letterlijk in de krant

Dagelijks belanden op kranten- en internetredacties tientallen, zo niet honderden persberichten. In enkele seconden bepaalt een journalist om een tekst (bewerkt) over te nemen of weg te gooien. Voorwaarden die hij aan een bericht stelt, zijn bijvoorbeeld:

  • Het bevat nieuws;
  • Het past bij het medium en de doelgroep;
  • Het is goed geschreven.
  • Volgens diverse adviesboeken moet een persbericht zo zijn geformuleerd dat het direct in de krant kan. Belangrijkste eis hierbij is dat het net als elk ander journalistiek product objectief en informatief is. Maar organisaties willen vaak meer met hun persbericht: iets bij de lezers teweeg brengen. Dat ze naar de opening komen, met een demonstratie meedoen, de website bezoeken, geld doneren of een positiever beeld krijgen van de organisatie. Hoe verwerk je deze doelen in een persbericht zonder dat het in de prullenbak belandt?

    Informatief of evaluatief?

    Geïntensiveerd taalgebruik, ook wel wervend taalgebruik genoemd, blijkt een doeltreffend middel.  Voorbeelden hiervan zijn:

    • Voorvoegsels: hypermodern;
    • Bijvoeglijk naamwoorden: toonaangevend, miljoenen, belangrijkste;
    • Bijwoorden: aanzienlijk, ruim, uiteraard.

    Schrijvers van persberichten maken veelvuldig gebruik van bijvoeglijk naamwoorden en bijwoorden. Die geven een positieve toon aan de boodschap. Het gebruik van deze woordsoorten is echter niet ongelimiteerd. Journalisten waarderen informatieve elementen (lange lijst, bekende rockband, verbindende acts) in persberichten meer dan evaluatieve (aantrekkelijke lijst, Nederlands beste rockband, verrassende acts). Bovendien zorgen ze voor een hogere betrouwbaarheid van de afzender. Dit wees een experiment van Hoeken en Westbeek (1997) uit.

    Van persbericht naar publicatie

    Ondanks deze uitkomst nemen journalisten zinnen met wervende elementen veelvuldig over in perspublicaties. Uit onderzoek van Pander Maat (2004) blijkt dat zinnen met zo’n intensiveerder zelfs vaker door redacties worden overgenomen in de publicatie dan neutrale zinnen. Kopieert de journalist een zin met een wervend element, dan staat dat element vrijwel altijd ook in de perspublicatie. Bij parafrase blijft in de helft van de gevallen de intensiveerder gehandhaafd.

    In een persbericht stond bijvoorbeeld:

    ‘Met deze cijfers steekt de luchthaven opnieuw gunstig af ten opzichte van zijn belangrijkste concurrenten.’

    Door het woord opnieuw te gebruiken, geeft de afzender een (lichte) evaluatie over het behaalde resultaat. Opvallend genoeg werd dit wervende element in de (geparafraseerde) publicatie overgenomen:

    ‘Deze cijfers vertonen opnieuw een gunstig beeld ten opzichte van wat de belangrijkste concurrenten laten zien.’

    Blijkbaar is de afkeer van journalisten tegen geïntensiveerd taalgebruik in de praktijk dus minder groot dan adviesboeken stellen.

    De kracht van citaten

    Het gebruik van citaten in persberichten kan een verklaring zijn voor het veelvuldig voorkomen van taalintensiveerders in perspublicaties. In de berichten komen regelmatig vertegenwoordigers van het bedrijf aan het woord, meestal de hoogste man. Dit is een aantrekkelijke manier om de tekst te verlevendigen. Maar nog belangrijker: een citaat is een goed middel om enige promotie in te tekst te stoppen.

    Tekstschrijvers passen dit trucje vaak toe. In de analyse van Pander Maat kwam naar voren dat in quotes veel geïntensiveerd taalgebruik voorkomt. 90 citaatzinnen zaten in de geselecteerde persberichten, met daarin 94 wervende elementen. Journalisten hebben in de bewerking van citaten minder vrijheid dan in de bewerking van andere zinnen. De kans is dan ook groot dat de wervende taal in het citaat ongecensureerd in de uiteindelijk publicatie terechtkomt. Wil je als organisatie subtiel een positieve toon geven aan een persbericht? Ontfrutsel dan intensiverende uitspraken bij de directeur. Geen journalist die durft in te grijpen.

    Meer lezen?

    > Van klinkklare kul tot knettergek: intensief taalgebruik

     Hoeken, H.; Westbeek, M.(1997), Het persbericht en de journalist: De invloed van adjectieven op de bewerking van persberichten en de waardering voor de nieuwsbron.

    Pander Maat, H. (2004), Wervend taalgebruik in persberichten: werkt het? Hoe journalisten omgaan met persberichten in de luchtvaartsector.

     

    [Deze blog verscheen ook op c.comm]

    Reacties

    2 Responses over “Zó schrijf je een wervend persbericht”

    1. […] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Floor van Riet, Olga van Brug, Karlijn de Winter, Christine Liebrecht, Nele Hiers en anderen. Nele Hiers heeft gezegd: RT @tekstblog: Hoe #schrijf je een wervend #persbericht? Intensief #taalgebruik blijkt te werken: http://bit.ly/bY9kjd […]

    2. […] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Annie Maessen, Odile Hemmen Wijnen. Odile Hemmen Wijnen heeft gezegd: Goede tips kan ik ook gebruiken: Zó schrijf je een wervend #persbericht – http://www.tekstblog.nl/zo-schrijf-je-een-wervend-persbericht/ […]

    Schrijf een reactie

    Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.