Tekstblog: een onafhankelijk, online platform voor tekst- en communicatieprofessionals

 

Door: van Ben Tekstschrijver. Op Posted on 7 mei, 2012by

Verpleger met patiëntMet de tweede alinea van dit artikel neem ik een groot risico. Grote kans dat ik je na de tweede regel kwijt ben. Daarom waarschuw ik van tevoren: deze alinea is geschreven door een taalautist die niet lijkt te beseffen dat er ook andere mensen bestaan die deze tekst moeten kunnen lezen. Je zou willen dat je hier nooit mee geconfronteerd werd, maar het is helaas de harde werkelijkheid. Er valt niet aan te ontkomen. Daarom vraag ik je om een gunst: vergeet de kramp in je kromgetrokken tenen en lees door.

Beroepscompetentieprofiel

huh?

“Ziekenhuisfysiotherapie draagt bij aan de doelmatigheid van het medisch proces. Zij doet dit door een centrale plaats in te nemen in het diagnostisch en therapeutisch proces bij patiënten met dreigende of bestaande belemme ringen op het gebied van de functionele gezondheidstoestand en het bewegend functioneren daarin. Ziekenhuisfysiotherapie is vastgelegd in actuele beschrijvingen van zorgproducten en dienstverleningsovereenkomsten en vindt plaats in de preklinische, klinische en/of postklinische fase. Fysiotherapeutische zorg die niet noodzakelijkerwijs plaats hoeft te vinden in het ziekenhuis, wordt via deskundigheidsnetwerken ondergebracht buiten de muren van het ziekenhuis. Om excellente zorg te kunnen leveren beschikt de ziekenhuisfysiotherapeut over de competenties, zoals benoemd in het beroepscompetentieprofiel van de ziekenhuisfysiotherapeut.”

Goeiedag…

Kan iemand me na één keer lezen vertellen wat hier staat? En na 2 keer lezen? En na 3 keer?

Neuzelen

Als tekstschrijver in de zorg kreeg ik het verzoek om bovenstaand gedrocht naar ‘lekentaal’ om te zetten. De tekst komt uit de koker van de landelijke vereniging voor ziekenhuisfysiotherapeuten (NVZF). Zijn de leden van deze club blij met zo’n tekst? Ziekenhuisfysiotherapeuten weten nu dat ze ‘bijdragen aan de doelmatigheid van het medisch proces’. Ja, dat dankje de koekoek, anders kun je beter meteen naar huis gaan en voor de lol de kuiten van je buurvrouw gaan masseren.
De ‘schrijver dezes’ moet beschrijven dat fysiotherapeuten mensen helpen die een probleem hebben of misschien krijgen met bewegen. En dan begint hij te neuzelen over ‘dreigende en bestaande belemmeringen op het gebied van de functionele gezondheidstoestand en het bewegend functioneren daarin’.

Mijn hemel.

Zorggezemel

Dokter schrijft

Arjen Ligtvoet en Cathelijne de Busser van de website Vaagtaal.nl noemen dit zorggezemel. Zij trekken ten strijde tegen vaagtaal in teksten van de overheid, het bedrijfsleven, maar zeker ook zorg en welzijn. Ze noemen vaagtaal een uitermate besmettelijke ziekte: LOA, een door Lezen Overdraagbare Aandoening. Ze noemen het voorbeeld van therapeut Thea. Ooit koos ze dit vak om mensen te kunnen helpen. Nu is ze onderdeel van een zorgsysteem en moet ze aan zorgvragen voldoen. Met deze marktgerichte benadering is Thea ontslagen van haar plicht tot medemenselijkheid. Thea heeft daarom een taal ontwikkeld die afstand neemt van pijn en verdriet. In deze taal krijgt de depressieve meneer de Boer het advies om weer probleemeigenaar van zijn leven te worden en wordt de onhandelbare Colin weggerangeerd op het meersporentraject van een stepped care-model.

Warmte

‘De warmte is uit de zorgtaal verdwenen’, zegt Marinus van den Berg, pastor in het Rotterdamse verpleeghuis Antonius IJsselmonde, in de Gooi- en Eemlander. ‘We zijn in de zorg gaan spreken met woorden uit de economie en het bedrijfsleven.’ Dan heet personeelszaken ineens human resource management en staat er bij een 80-jarige dame een nurse practitioner naast het bed. Zou dit oude besje enig idee hebben wie ze voor zich heeft als ze de functie op de badge leest?

Jargonbrij

Waarom deze jargonbrij en gewichtigdoenerij? Het argument ‘ja, maar zorgprofessionals snappen wel wat er staat’ gaat niet op. Ook zij lezen liever een heldere en prettig leesbare tekst, die niet verhult, niet vervaagt en niet verdoezelt. En die zich niet voornamer voordoet dan hij is. En dan heb ik het nog niet eens over de doorgeschoten politieke correctheid in de zorg. De gehandicapten van vroeger werden mensen met een handicap, later mensen met een beperking en nu lees ik soms al ‘mensen met mogelijkheden’.

Toppunt

Maar het toppunt van taalziekte in de zorg is een uitspraak van een beleidsmedewerker van zorgondernemersorganisatie ActiZ. In het jargon van deze zorgonderneming liggen mensen in een verpleeghuis niet meer op sterven. Nee, deze stervende mensen hebben ‘het einde van hun zorgcarrière bereikt’.

Hier is de mens verworden tot een vinkje in een computersysteem. Hier is elke warmte uitgeperst. Niet alleen patiënten zijn ziek in de zorg.

Reacties

8 Responses over “Zorgtaal ontdaan van alle warmte”

  1. Helemaal met je eens, met een kleine correctie. Stonden er maar vaker ‘nurse-practitioners’ aan het bed van 80-jarige oma’s. Die zijn namelijke beter opgeleid.

  2. Ettiena says: | 08/05/2012 om 14:48

    Heerlijk,dat er nog tekstschrijvers van vlees en bloed bestaan.Weg met de protocollentaal.

  3. Heb jij in ieder geval iets om in je in vast te bijten, of zoals ik het noem, om in te hakken en zagen :)
    Leuk dat je het zo in een stukje opschrijft.
    Succes met het maken van een leesbaar stukje!

  4. Beste Mieka,
    Helemaal met je eens dat nurse practitioners goed opgeleid zijn, dus ik wil die mensen niet uit de buurt van de ziekenhuisbedden houden. Integendeel. Maar waarom moeten ze in godsnaam nurse practitioners heten? Als mijn moeder van 84 in het ziekenhuis opgenomen wordt, weet ze niet wat een ‘nurse’ is. En al helemaal niet wat een ‘nurse practitioner’ is. Als ze op de badge – ook al weer zo’n Engels woord – iets leest als ‘verpleegkundige extra’ of zo, ik roep maar wat, dan zou dat voor haar al veel duidelijker zijn…

  5. Of: verpleegkundige plus…
    Is dat geen mooie functiebenaming voor een verpleegkundige die naast het ‘gewone’ verpleegkundige werk ook enkele dokterstaken uit mag voeren?

  6. […] stukje op Tekstblog, over hoe de taal in de zorg ontdaan is van alle warmte. Het laat mooi zien hoe een manier van […]

  7. Martin says: | 16/05/2012 om 13:15

    Het tekstfragment is een goed voorbeeld van hoe wij de zorg hebben vormgegeven. Zorg moet vooral beschreven en getoetst kunnen worden op basis van processen.En met het toenemen van allerlei processen neemt ook het managementjargon toe. Dat het hier ook gaat om mensen , is bijzaak. Maar is de schrijven van dit stuk dit te verwijten? lijkt mij van niet, tenzij zijn/haar doelgroep de patiënt is in plaats van een het bestuur/management.

    “Als tekstschrijver in de zorg kreeg ik het verzoek om bovenstaand gedrocht naar ‘lekentaal’ om te zetten”.
    De schrijven van het tekstfragment heeft dus onderkent dat het stuk niet voor iedereen geschikt is. Wat is daar dan mis mee?

    Het zal overigens nog lang gaan duren voordat nurse-practitioners aan het bed zullen staan, deze mensen zouden overgeclassificeerd zijn en te duur. Daarbij is een nieuwe beroepsprofiel in de maak:
    http://venvn.nl/Vakdossiers/VerpleegkundigenVerzorgenden2020/Reactiesfilmpjesenfotos.aspx : u zult er niet gelukkiger op worden!

  8. Ik hoop stiekem dat de ActiZ-beleidsmedewerker die opschreef dat stervenden ‘het einde van hun zorgcarrière bereikt’ hebben, snel het einde van zijn beleidsmedewerkerscarrière zal hebben bereikt.

Schrijf een reactie

Op deze pagina kunnen geen comments worden geplaatst.